Showing posts with label ජන සන්නිවේදනය. Show all posts
Showing posts with label ජන සන්නිවේදනය. Show all posts

Wednesday, 8 September 2021

සමාජයේ පැවැත්මට සන්නිවේදනයේ අවශ්‍යතාව



සමාජයක් ලෙසින් හැදින්විය හැක්කේ මිනිසා ඇතුලූ සියලූ සතුන්  අන්තර් කි‍්‍රයාකාරිත්වයන් හා අනෝන්‍ය වශයෙන් සම්බන්ධතා පවත්වමින් ගොඩනැගෙන්නා වූ පද්ධතියයි .

සමාජයේ පැවැත්මට සන්නිවේදනය අත්‍යවශ්‍ය වන්නේ ද ? මේ  පිළිබදව තොරතුරු මෙහි දී සොයා බලමු. සමාජයක් යනු පුද්ගලයින් විශාල ප‍්‍රමාණයක එකතුවකි . මේ සියලූ දෙනා හෝ කිහිපදෙනෙකු අතර හෝ තොරතුරු හෝ අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමෙන් තොරව සමාජයක් පවත්වාගෙන යාමට හැකි නොවේ.

සමාජයක් බිහිවීම හා විකාශය ක‍්‍රමික හා අක‍්‍රමික ලෙසින් ද සිදු වේ . 

👉    ප‍්‍රාථමික සමාජය

👉   වහල් සමාජය

👉   වැඩවසම් සමාජය

👉  සමාජවාදී සමාජය


ආදී වශයෙන් මෙම සමාජ ක‍්‍රමය වෙනස් වෙමින් විකාශනය වීම සිදු වී තිබේ . ඉහත සදහන් කළ සමාජ යුගයන්ට මෙන්ම වර්තමානයේ පවතින සමාජ ක‍්‍රමයට ද අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් ලෙස සන්නිවේදන අවශ්‍යතාව හදුනාගත හැකි ය .

සන්නිවේදනය හා සමාජය අතර පවතින්නේ අවියෝජනීය වූ සම්බන්ධතාවයකි . එනම් එම සම්බන්ධතාව වෙන් කළ නොහැකි ය . එසේ ම මෙම සම්බන්ධතාවය ප‍්‍රබල වේ . සමාජයේ පැවැත්මට මෙන්ම බිද වැටීමට ද මෙය හේතු වේ . 


පුද්ගලයින් අතර පවතින සම්බන්ධතාව වර්ධනය වීමට හොද සන්නිවේදනයක් අවශ්‍ය වේ . එසේ ම එහි දී අනෙක් පුද්ගලයාට පි‍්‍රයතාවයක් ඇති වන ලෙස සන්නිවේදන කටයුතු සිදු කිරිමේ දී එම සම්බන්ධතාවය ශක්තිමත් වේ . නමුත් පුද්ගලයින් සමග සන්නිවේදනයේ යෙදීමේ දී අප‍්‍රිය වචන මගින් සන්නිවේදනය සිදු කරයි නම් එම සම්බන්ධතා බිද වැටේ . එබැවින් සම්බන්ධතා පැවැත්මට මෙන් ම බිද වැටීමට ද සන්නිවේදනය හේතු වන බව අවබෝධ කර ගත හැකි ය .සමාජයක් පැවැත්මට මෙන්ම එහි කි‍්‍රයාකාරිත්වයට සන්නිවේදනය අත්‍යවශ්‍ය වේ . 


මිනිසාට ඇති ප‍්‍රධාන අවශ්‍යතාවයන් ලෙුස ආහාර පාන , සනීපාරක්ෂණය , වාසස්ථාන ආදියට අමතරව අනෙකුත් සියලූ කටයුතු කර ගැනීම සදහා සන්නිවේදනය අවශ්‍ය වේ. වෙළදපොලට ගොස් භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමට මුදල් පමණක් තිබීම ප‍්‍රමාණවත් නොවේ . නියමිතව සන්නිවේදන ක‍්‍රමවේදයන් ද පැවතීම අත්‍යවශ්‍ය වේ . එම භාණ්ඩයේ මිල , ගුණාත්මක බව , අවශ්‍යතාවය , ප‍්‍රමාණය ආදී සියලූ දේ දැන ගැනිමට හැකි වන්නේ සන්නිවේදන කි‍්‍රයාවලිය මගින් ය .

රෝගියෙකුට ප‍්‍රතිකාර කිරීම සදහා ද එම රෝගියාට පවතින අපහසුතා දැනගැනීමට මෙන්ම රෝගීයාට නිසි ප‍්‍රතිකර ලබා දීමට ද සන්නිවේදනය අවශ්‍ය වේ . මෙවැනි අවස්ථාවක රෝගීයා අධ්‍යනය කිරීමට පහසුවක් ලෙසින් හා එම රෝගයන් පිළිබදව සියලූ දේ දැන ගැනීමටත් නිසි ප‍්‍රතිකාර කිරීමටත් වෛද්‍යවරයාට හැකි වේ .

රැකියා අවස්ථාවක දී පවා ගොලූවන් මෙන් එම රැකියා ස්ථානයේ සිටිය නොහැකි ය . එම රැකියා කරගෙන යාමට සියලූ දෙනා සමග සමග සම්බන්ධතා පවත්වමින් අදාල සන්නිවේදනයන් කිරගැනීමෙන් කටයුතු කිරීම අවශ්‍ය වේ .

එසේ ම අධ්‍යාපනය ලැබීමේ දී ද සන්නිවේදන අවශ්‍ය වේ . අවශ්‍ය කරුණු දැන ගැනීමට ද මෙය උපකාරි වේ . 

පුද්ගලයා හා සමාජය සමග ගණුදෙනු කිරීමේ දී ඒ හා සම්බන්ධ වීමට සන්නිවේදන ක‍්‍රමවේදයන් කිහිපයක් පවතී .

කෙසේ නමුත් සන්නිවේදන කටයුතු කිරීමේ දී එයට යෝග්‍ය සන්නිවේදන ක‍්‍රමය භාවිත කිරීම ඉතා යෝග්‍ය වේ .

අතීතයේ දී භාවිත කළ සන්නිවේදන ක‍්‍රමවේදයන් අභිබවා වර්තමානය වන විට පුළුල් මට්ටමකින් එම සන්නිවේදන කටයුතු සිදුවන බව හදුනාගත හැකි ය . අතීතයේ තිබූ සීමිත සන්නිවේදන ක‍්‍රමයන්ට වඩා වර්තමානයේ විශ්ව ගම්මාන සංකල්පය නැතහොත් ගෝලීයකරණ සංකල්පය තෙක් මෙම සන්නිවේදන රටා දියුණු වී පවතී .

මුල් යුගයේ තිබූ දුරකථන සන්නිවේදන ක‍්‍රමයන් ද නවීන ලෙසින් සැකසී ක‍්‍රමවත් අයුරින් මුළු ලෝකය හා සමග ගණු දෙනු කිරීමට සම්බන්ධතා පැවැත්වීමට මග විවර වී අරුති බව හදුනාගත හැකි ය .

සමාජයක් පැවතීමට තොරතුරු අවශ්‍ය වේ . තොරතුරු දැනගැනීමට ද සන්නිවේදනය අවශ්‍ය වේ . වර්තමානය වන විට සමාජය තුළ මෙම තොරතුරු සම්පාදනය බොහෝ සන්නිවේදන මාධ්‍යයන් මගින් සිදුකරනු ලබයි . ඒ අනුව

👱    පුවත්පත

👱   ගුවන් විදුලිය

👱    රූපවාහිනිය

👱    සිනමාව

👱    සමාජ මාධ්‍ය

ආදී වූ ක‍්‍රමයන් තාක්ෂණික අතින් දියුණු වෙමින් පවතින්නක් වශයෙන් හදුනාගත හැකි ය . මෙමගින් ලැබෙන ඇතැම් තොරතුරු සාවද්‍ය බවකින් ද යුතු වේ. එනිසා මෙවැනි දේ පරිශීලනය කිරීමේදී කල්පනාකාරී වීම ඉතා වැදගත් වේ .

වෙළද ව්‍යාපාරයන් ගත් ද ඔවුන්ගේ නිෂ්පාදනයන් වෙළදපොල වෙත ගෙන එ්මෙන් පසුව ඒ පිළිබදව පාරිභෝගිකයන් දැනුවත් කිරීම විවිධ වූ සන්නිවේදන ක‍්‍රමයන් උපයෝගී කර ගනී . ඔවුන්ගේ පැවැත්ම තහවුරු වන්නේ නිවැරදි සන්නිවේදන ක‍්‍රමයන් මගින් පාරිභෝගිකයන් දැනුවත් වීම මගින් ය . එසේම පාරිභෝගික අවශ්‍යතාවයන් මොනවා ද ආදි දේ දැන ගැනීමටද සන්නිවේදනය උපකාරී වන බව හදුනාගත හැකි ය .

සමාජයක් සංවර්ධනය කර ගැනීමට ද සන්නිවේදනය අත්‍යවශ්‍ය වේ . ජනතාවගේ සිට පාලකයන් දක්වා තොරතුරු හුවමාරු කර ගැනීම මෙහි දී කළ යුතු ය . අදාල ස්ථාන පිලිසකර කර ගැනීම ආදියේ දී පවා නිසි බලධාරීන් දැනුවත් කිරීමට ද සන්නිවේදනය අවශ්‍ය වේ .

සංවර්ධන කි‍්‍රයාවලිය හා සන්නිවේදනය පිළිබදව කතා කිරීමේ දී චීනය තුළ සංවර්ධනය පිළිබදව ප‍්‍රබල ආකෘතියක් ගෙඩනැගී පවතී . 

👉   රජය

👉    විවිධ සේවා ශ්‍රේණි නිළධාරින්

👉    ජනතාව

ආදී පිරිස් අතර ප‍්‍රබල සන්නිවේදන කි‍්‍රයාවලියක් ඇති වේ .

මේ අනුව බලන කල චීනය තුළ ප‍්‍රජාව හා රජය අතර ප‍්‍රබල ගණුදෙනුවක් , සන්නිවේදන කි‍්‍රයාවලියක් පැවති බව අවබෝධ කර ගත හැකි ය .

මේ අනුව බලන කල සමාජයේ පැවැත්මට සන්නිවේදනය පැවතීම නැතිවම බැරි අංගයක් ලෙස හදුනාගත හැකි ය .

සන්නිවේදනය නොමැතිව සමාජයේ පැවැත්ම තහවුරු කර ගත නොහැකි මෙන්ම සන්නිවේදනයේ පැවැත්මට ද සමාජයක් අවශ්‍ය වේ . අවශ්‍යතාව අනුව යෝග්‍යම සන්නිවේදන ක‍්‍රමය උපයෝගී කර ගැනීම මගින් නිවැරදි ප‍්‍රතිඵල ලගා කර ගත හැකි බව ද හදුනාගත හැකි ය .

ආචාර්යතුමා

කතුවැකිය



කතුවැකිය යනු, 

පුවත්පතේ කතෘවරයාගේ වාක්‍යයයි. කතෘවරයාගේ ප‍්‍රකාශනයයි. නමුත් කතුවරයා විසින් බලය පවරන ලද ජ්‍යෙෂ්ඨ පුවත්පත් කලාවේදියෙක් හෝ මණ්ඩලයකින් ද කතුවැකිය රචනා කරනු ලැබේ. එසේම පුවත්පතක හෝ කාලීනය ප‍්‍රකාශයට පත් කරන මුද්‍රිත ප‍්‍රකාශයක කර්තෘවරයා හෝ කර්තෘ මණ්ඩලය විසින් කිසියම් මතයක් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා කතුවැකිය උපයෝගී කර ගන්නා බව කියවේ.


යම් අයුරකින් මුද්‍රණය කර ප‍්‍රකාශයට පත් කරන පුවත්පතක හෝ සඟරාවක ජ්‍යෙෂ්ඨ කර්තෘවරුන් විසින් සිය මතය දක්වන කොටස කතුවැකිය වශයෙන් හැඳින්වේ. 

                                                                          (විකිපීඩියා විශ්වකෝශය)

                        කර්තෘ මණ්ඩලය සිය මතය දැක්වීමේ දී පුවත්පතක හෝ සඟරාව ප‍්‍රකාශයට පත් කරන  වාරයක් පාසා කාලානුරූපව කතුවැකිය භාවිතයට ගන්නා බව විකිපීඩියා විශ්වකෝෂයේ වැඩි දුරටත් සඳහන් වේ. කාලීන ප‍්‍රස්තුතයක් සම්බන්ධව කර්තෘ මණ්ඩලයේ මතවාදය දැක්වීමට පළ කරන ලියවිල්ලක් වශයෙන් ඔක්ස්ෆර්ඞ් ශබ්ද කෝෂය කතුවැකිය හඳුන්වයි. ප‍්‍රකාශයට පත් වන පුවත්පතක පළවන කාලීන තොරතුරු පිළිබඳ ප‍්‍රධාන කර්තෘවරයාගේ දැක්ම ඉදිරිපත් කෙරෙන ලියවිල්ලක් වශයෙන් ද කතුවැකිය හැඳින්වීමට පිළිවන. 



පුවත්පත් කලාවේ ආරම්භයේ පටන් සම්මතව පැවත එන සාම්ප‍්‍රදායික ලේඛන විශේෂයක් වශයෙන් කතුවැකිය හැඳින්විය හැකිය. කතුවැකිය පුවත්පතක හෝ සඟරාවක හෝ වෙනයම් වාර ප‍්‍රකාශනයක දී  කතුවරයෙකු විසින් ලියනු ලබන හෝ කතුවරයාගේ මතය නියෝජනය කරමින් ලියනු ලබන මත ප‍්‍රකාශනයකි. ජාතික පුවත්පතක ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශනය හෝ සමාජ දෘෂ්ටිය හෙලි කරන්නේ කතුවැකියෙනි. එය පුවත්පත ගමන් ගන්නා මාර්ගය මේ යැයි හෙලි කරනු ලබයි. 


👉 කතුවැකි භාෂාවේ නිර්මාණශිලී ලක්ෂණ:


පුවත්පත් භාෂාව විවිධාංගීකරණයට ලක් වූවකි. පුවත්පතේ ලේඛන ආකෘති සහ විෂය අන්තර්ගතයන්ට අනුව එහි භාෂා ලක්ෂණ වෙනස් වේ. ඒ අනුව පුවත්පතක දැකිය හැකි මූලිකාංග වෙන් වෙන් භාෂා ලක්ෂණ ප‍්‍රකට කරනු ලබයි. නිර්මාණශීලී ලේඛකයෝ සාම්ප‍්‍රදායික ලේඛන ආකෘතියේ නොසිට සූක්ෂ්ම ලෙස භාෂා රටා වෙනස් කරති. ඒ සඳහා ලේඛකයාට මනා ලෙස බස හැසිරවීමේ පරිචයක් හා සමාජ ඥානයක් අවශ්‍ය වේ. 


පුවත්පතක කතුවරයාගේ ප‍්‍රකාශනය වන කතුවැකියට සෙසු පුවත්පත් ලේඛන ආකෘතින්ට වඩා ඉහත කියමන අදාළ වේ. එනම් පුවත්පතෙහි අනන්‍යතාවෙහි, ගමන් මගෙහි කැඩපතක් බඳු කතුවැකිය නිර්මාණශිලි වූ දාර්ශනික ලේඛනයක් විය යුතුය. එහි දී කතුවැකියේ භාෂා භාවිතය සහ ආඛ්‍යානය සුවිශේෂී වේ. 

කතුවැකි භාෂාවේ නිර්මාණශීලි ස්වරූප පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීමේ දී මූලික වශයෙන් කතුවැකිය දෙඅංශයක් යටතේ හඳුනාගත හැකිය. 


01 කතුවැකියේ ආකෘතිය

02 කතුවැකියේ අන්තර්ගතය



 👉 කතුවැකියේ ආකෘතිය :


ආකෘතිය යටතේ කතුවැකියේ බාහිර ස්වරූපය පිළිබන්දව අවධානය යොමු කෙරේ. ඒ අනුව පුවත්පතේ කර්තෘවරයා හෝ ඔහු විසින් බලය පවරන ලද තනි පුද්ගලයෙක් හෝ මණ්ඩලයක් විසින් කතුවැකිය රචනා කරනු ලබයි. සමකාලීන සමාජ ප‍්‍රස්තුතයක්, සමාජය තුළ පැවතුන දෙයක්, අනාගතයේ සිදු වී යැයි අපේක්ෂිත  දෙයක් කතුවැකිය සඳහා විෂය වේ. බොහෝවිට ජනමාධ්‍ය තුළ වාර්තා වූ  සිදුවීමක් ඇසුරෙන් කතුවැකිය නිර්මාණය විය හැකිය. 


ඇතැම්විට සමාජයේ කිසිවෙකුටවත් හසු නොවන, විෂය නොවන සිදුවීමක් කතුවැකිය සඳහා තේමා වීමට පිළිවන. සමාජ ගැටඵවක ස්වාභාවය විවරණය කිරීම, එහි ආදීනව පැහැදිලි කිරීම, එයට විසඳුම් යෝජනා කිරීම, යහපත් මානුෂීය කටයුතු සඳහා ප‍්‍රසාදය පළ කිරීම, සුබ පැතීම, සමාජයට නිසි මග පෙන්වීම, අනාගතයේ සිදු විය හැකි ඉෂ්ට අනිෂ්ට ක‍්‍රියා විවරණය කිරීම යනා දී අභිප‍්‍රායන් පෙරදැරිව කතුවැකියක් රචනා විය හැකිය. ඉහත සියලූ ක්ෂේත‍්‍රයන්හි තේමා කතුවරයාගේ සහ පුවත්පතේ දෘෂ්ටියෙන් ජාතික වැදගත්කමකින් යුක්තව සමාජ, ආර්ථික, සංස්කෘතික මානයකින් කතුවැකිය තුළ සාකච්ඡා කෙරේ.


ඕනෑම පුවත්පතක කතුවැකිය පළවීම සඳහා නියමිත ස්ථානයක් තිබේ. බොහෝවිට මෙය පළවන්නේ පුවත්පතේ ප‍්‍රධාන පිටුවෙහිය. මෙය පුවත්පතේ මැද කොටසෙහි ද පිහිටා ඇත. ඇතැම් අවස්ථාවන්හි දී පුවත්පතේ මුල් පිටුවෙහි වුව ද කතුවැකිය පළවිය හැකිය. ප‍්‍රධාන තේමාවට අදාළව ගොඩනගා ගන්නා ආඛ්‍යානය ඔස්සේ පියවර කිහිපයක් යටතේ කතුවැකිය ඉදිරිපත් කෙරේ. කතුවැකිය අවසන් වන්නේ පුවත්පතේ දෘෂ්ටියට හා ප‍්‍රතිරූපයට අනුව සියල්ල සමාලෝචනය කිරීමෙනි. ඒ අනුව කතුවැකියේ නිර්මාණශීලි බව උදෙසා එහි ආකෘතික ලක්ෂණ ඉවහල් වේ.



👉 කතුවැකියේ අන්තර්ගතය :


කතුවැකියේ අන්තර්ගතය යටතේ එහි ආඛ්‍යානය, භාෂා ලක්ෂණ පිළිබඳව අවධානය යොමු කෙරේ. යම් තේමාවක් ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා උපයුක්ත භාෂාව නිර්මාණශීලිව භාෂාව ගොඩනැංවීමේ රටාව, නිර්මාණශීලීව භාෂා උපාංග භාවිත කිරීම පිළිබඳ කතුවැකියේ අන්තර්ගතය විශ්ලේෂණයෙන් හඳුනාගැනීමට පිළිවන.


පාඨක අවධානයට ලක්වන පරිදි නිර්මාණශීලීව කතුවැකියක් රචනා කිරීම කතුවැකි රචකයා මතම තීරණය වන සාධකයකි. නිර්මාණශීලී කතුවැකි රචනාවක් වූ කලී දර්ශනයෙන් හා භාෂා ගුණයෙන් පෝෂණය වූවකි. මෙහිදී රචකයා අන්තර් සංස්කෘතිකමය වශයෙන් ලබන ශික්ෂණය වැදගත් වේ. පුරාතන නූතන භාෂා සම්ප‍්‍රදායන් මෙන්ම ඒවායෙහි නව ප‍්‍රවණතා පිළිබඳව කතුවැකි රචකයාට ප‍්‍රමාණවත් අවබෝධයක් පැවතිය යුතුය. එසේම භාෂාව සහ සංස්කෘතිය, ජනවහර හදාරා තිබීම ද වැදගත් වේ. භාෂාව ගොඩනැංවීමේ රටාවක් සේම බස හැසිරවීමේ වියරණ රීති ද හඳුනාගෙන තිබීම නිර්මාණශීලි කතුවැකි රචකයෙකුට අවශ්‍ය වූවකි. 


කතුවැකිය (Eඩිටොරිඅල්) පුවත්පතේ විශේෂාංග යටතේ පළ කරනු ලබන ප‍්‍රධාන රචනා විශේෂයකි. දේශීය විද්වතුන් කතුවැකිය විවිධාකාරයෙන් අර්ථ ගන්වා ඇත. කතුවැකිය යනු සමාජයට හානිකර වූ තත්ත්වයක් පිළබඳ වේගවත්ව ලියන ලද ප‍්‍රහාරාත්මක රචනයක් හෝ කිසියම් විශේෂ වූ සිදුධියක් පිළිබඳව මහාචාර්ය තිස්ස කාරියවසම් ප‍්‍රකාශ කරයි. ඔහු වැඩි දුරටත් ප‍්‍රකාශ කරන පරිදි කතුවැකි ලිවීම සම්බන්ධයෙන් පිළිගත් උපදේශක නීති ද ඇත. ඒවා නම් රචනාවට මාතෘකා වුණු විෂය ගැන හොඳින් සිතා බැලීම, දෘෂ්ටිකෝණයේ ස්ථාවරභාවය, වේගවත්ව කලම්බන්නට පුළුවන්කම තිබීම, සම්භාවනීය හා අධිකාරීත්වයක් තිබීම යනාදියයි.


👀 පුවත්පත් කලාවේ ආරම්භයේ පටන්ම මෙම ලියවිල්ල සම්මතව පැවත ආ සාම්ප‍්‍රදායික ලේඛන විශේෂයක් විය. ජාතික පුවත්පතක ප‍්‍රතිපත්ති ප‍්‍රකාශනය හෝ සමාජ දෘෂ්ටිය කතුවැකිය තුළින් හෙලි කරන නිසා බොහෝ විට එම පුවත්පත ගමන් ගන්නා මාර්ගය මේ යැයි කතුවැකිය තුළින් හෙලි කරනු ලැබේ.

යනුවෙන් ‘සන්නිවේදන ශබ්දාකරය’ කෘතිය කතුවැකිය පිළිබඳව තව දුරටත් විග‍්‍රහ කරයි.


👄
කතුවැකිය සංක්ෂිප්ත ලේඛනයකි. මේ නිසා කතුවැකියේ ප‍්‍රබලත්වය කැපී පෙනේ. කිවයුතු දේ ඉතාමත් කෙටියෙන් කීම මෙමගින් සිදු කරනු ලැබේ. එමනිසා යොදා ගන්නා බස් වහර සරලය. භාෂාවේ ව්‍යක්ත බවක් දැකිය හැකි අතර  වනිගාසිංහකෙටි වැකිවලින් අදහස් ප‍්‍රකාශ කරයි. කතුවැකියේ ස්වරූපයට ගැළපෙන පරිදි වචනවල නියම අර්ථය දැක්වෙන බස් වහරක් කතුවැකිය සඳහා යොදා ගැනීමට කර්තෘවරයා හැම විටම සැලකිලිමත් වේ. එහෙත් දීර්ඝ වාක්‍යයක් භාවිත කරමින් වුව ද තම අදහස නිරවුල්ව වුව ද ප‍්‍රකාශ කිරීමේ හැකියාවකින් යුක්ත කතුවරුන් මෙරට සිටි බවට කොතෙකුත් නිදසුන් ඇත. 


ආචාර්යතුමා

භාෂණයේ හා ප්‍රකාශනයේ නිදහස

මාධ්‍ය නිදහස යන්න ශ්‍රී ලංකාවේ මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රය තුළත්, දේශපාලන ක්ෂේත්‍රය තුළත් එක සේ සංවාදශීලි මාතෘකාවකි. මෙරට ආණ්ඩක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මඟින්ම පිළිගෙන සහතික කර ඇති භාෂණයේ හා ප්‍රකාශනයේ නිදහස ජනමාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයට අතිශය වැදගත්ය. අතීතයේ දී තොරතුරු හා දැනුම ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සාම්ප්‍රදායික සන්නිවේදන ක්‍රම සහ ප්‍රාථමික මුලාශ්‍ර ඔස්සේ සිදුවිය. එහෙත් වර්තමානය වනවිට තාක්ෂණික දියුණුවත් සමඟ දියුණු සන්නිවේදන භාවිතයන් දක්වා විකාශනය වී ඇත. තොරතුරු සමාජ ගතවීමේ ක්‍රමික වර්ධනයත් සමඟ ප්‍රකාශන නිදහස පිළිබඳව සාකච්ඡාවට  ලක්විය. එමනිසා වර්තමානය වනවිට තොරතුරු ප්‍රකාශනය හා බැඳුණු මාධ්‍ය නිදහස අතර ඝට්ටනයක් පවතී. යම් සිදුවීමක් පිළිබඳව විස්තරාත්මක ආකෘතියක් ඔස්සේ තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීමේ ශක්‍යතාව  පවතින්නේ පුවත්පතටය. ඇතැම් අවස්ථාවල දී පුවත්පත්  යම් යම් සිද්ධීන් සම්බන්ධයෙන් වාර්තා කිරිමේ දී එහි අනන්තය දක්වාම ගොස් පාඨකයාට සත්‍ය හා විශ්වාසනීය තොරතුරු අපක්ෂපාතී වාර්තාකරණයක් හරහා ලබා දීමට උත්සාහ කරයි. මෙහි දී සිදුවීමට අදාළ පුද්ගලයා කවරෙක්ද? ඔහු නියෝජනය කරන සමාජ පන්තිය කුමක්ද යන කාරණා පුවත්පත් කලාවේදියාට අදාළ වන්නේ  නැත. ඔහුට අවශ්‍ය වන්නේ පාඨකයාගේ තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය උපරිම ආකාරයෙන් සම්පුර්ණ කිරීමට වේ. 

මෙලොව සියලූම මනුෂ්‍යයන් උපත ලබා ඇත්තේ නිදහස්ව ය. සෑම දෙනාටම එකම ආකාරයෙන් අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳීමට හැකි විය යුතු ය. සෑම පුද්ගලයෙකුට ම භාෂණයේ හා ප්‍රකාශනයේ නිදහස අර්ථ පූර්ණව භුක්ති විඳීමට හැකිය. ප්‍රකාශන නිදහස යනු ඉදිරිපත් කිරීමට හා නිදහසේ තොරතුරු ලබා ගැනීමට ඇති අයිතියයි.

මානවයා සතු ප්‍රකාශන නිදහස තොරතුරු ලබා ගැනීමේ අයිතිය  1948  දෙසැම්බර් 10 වන දින එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලයෙන් සම්මත කොට ප්‍රකාශයට පත් කළ මානව අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනයෙන් තහවුරු කොට තිබේ. මේ ප්‍රකාශනය මගින් ලෝකයේ සියලුම මිනිසුන්ගේ සහජ අයිතිවාසිකම් හා නිදහස අර්ථ පුර්ණව ඉදිරිපත් කරන ලදී.

රාජ්‍ය හා සමාජීය චර්යාව පාලනය කිරීමේ මාර්ගයක් ලෙස රාජ්‍යයන් ද, සංවිධාන හා පුද්ගලයන් ද බැඳී සිටිය යුතු බව එයින් පිළි ගනී .එසේ පිළිගනිමින් ලොවටම පිළිගත හැකි නියමයන් හා සදාචාරාත්මක වටිනාකම් සමුහයක් මේ ප්‍රකාශනය මඟින් ඉදිරිපත් වේ .මේ ප්‍රකාශනයට නීතිමය බලයක් නැතත් එහි සදාචාරාත්මක වටිනාකමක් තිබේ. මේ ප්‍රකාශනයට අනුව ක්‍රියා කිරීමෙන් ලෝකයේ සියලුම දෙනාට සාධාරණ හා වඩාත් හොඳ ලෝකයක් බිහි කිරීමට හැකි වන්නේ ය යන අදහස ඉදිරිපත්ව තිබේ.

අදහස් පළ කිරීමේ නිදහස පිළිබඳව මේ ප්‍රකාශනයේ 19 වන වගන්තියේ  දැක්වේ .

“තම නිදහස් මත දැරීමට හා ප්‍රකාශ කිරීමට සෑම පුද්ගලයෙකුට ම අයිතිය ඇත. අනුන්ට බාධාවක් නොමැතිව තම මතය දැරීමටත් දේශ සීමා නොසළකා කවර මාධ්‍යයකින් හෝ තොරුතුරු ලැබීමටත් තොරතුරු ලබා දීමටත් ඇති අයිතිය ඊට ඇතුළත් ය.”

මේ ප්‍රකාශනයේ අදහස් දැරීමේ හා පළ කිරීමේ නිදහස පිළිබද අයිතිය හැමදෙනාම සතු බව දැක් වේ.මෙයින් අදහස් කරන්නේ එම අයිතිය එක රටක ජනතාවකට නොව සියලුම පුද්ගලයන්ට හිමි අයිතියක් වන බව ය.මේ ප්‍රකාශනය මඟින් පිළි ගැනෙන්නේ අදහස් දැරීමේ හා පළකිරීමේ නිදහස සමස්ත මානව වර්ගයාටම අවේණික අයිතියක් වන බව ය.එසේම එය මානව පැවැත්මට මුලිකවනවා පමණක් නොව, සමාජ සංවර්ධනයට ද අවශ්‍ය කරුණක් වන බව ය. එමෙන් ම “ දේශ සිමා නොසලකා ඕනෑම මාධ්‍යක් ඔස්සේ තොරතුරු සෙවීමේ ,ලැබීමේ සහ බෙදා හැරීමේ අයිතිය” මේ ප්‍රකාශය මඟින් තහවුරු කර තිබේ. පෙර පැවති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා හැරුණු විට 1978 දී පැන වූ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මඟින් භාෂණ ප්‍රකාශන අයිතියට සුවිශේෂී ස්ථානයක් ලබා දී තිබේ. 

  1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ”භාෂණය හා ලේකනයේ නිදහස ලෙස හඳුන්වා ඇති එම නිදහස මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනයේ අඩංගු පරිදි ම සඳහන්ව නොතිබුණත් සමස්තයක් ලෙස ගත කල්හි එකී නිදහස මින් ගම්‍ය වන බව මෙහි  අදහස වේ.

විසුවලිංගම්ට එදිරිව ලියනගේ නඩුවේදී මෙන්ම විමල් පෙරේරා එදිරිව ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාව නඩුවේ දී,  එවකට ශ්‍රී ලංකා ගුවන්විදුලි සංස්ථාව මඟින් විකාශනය වූ ස්වභාරති ගීත වැඩසටහන අතරතුර ශ්‍රාවකයෙකු නැගූ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු නොදී  එම වැඩසටහන නවතා දමන ලදී. එහිදී විමල් පෙරේරා නමැත්තා තම අයිතිය උල්ලංඝනය වීම පිළිබද ව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය  ඉදිරියේ නඩු පවරන ලදී. එහි තීන්දුව ලබාදෙමින් විනිසුරුවරයා ප්‍රකාශ කළේ තොරතුරු දැනගැනීම පිළිබද ව නීතිමය තත්ත්වයක් ව්‍යවස්ථාව තුළ සඳහන් නොවුණ ද එය අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ අයිතිය තුළ සනාත වන බවයි .

සිවිල් හා දේශපාලන හිමිකම් පිළිබද ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය (ඓCCඵ්ර්‍) 1976 දී ගොඩනගන ලදී. මේ සම්මුතියේ බලපෑම වන්නේ ඒවා ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා අත්සන් කරන රටවල් එම ලේකනවල සඳහන් මානව හිමිකම් සිය රටවැසි ජනතාවට ද සහතික කර දීමේ වගකීම එකී රජයන් විසින් බාරගන්න ලද බවයි. 

සිවිල් හා දේශපාලන හිමිකම් පිළිබද ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ 19 වන වගන්තියේ ජනමාදධ්‍ය නිදහස සුරක්ෂිත කිරීමට අදාළ වේ. ඒ මෙසේ ය.

➤ බාධාවකින් තොරව අදහස් දැරීමේ අයිතිය සියලූ දෙනා සතුය.

➤ ප්‍රකාශන නිදහස පිළිබඳ අයිතිය සියලූ දෙනා සතුය.

දේශ සීමා නොසළකා වාචිකව, ලිඛිතව හෝ මුද්‍රිතව කලාවේ ස්වරූපයෙන් හෝ තමා කැමති  ඕනෑම මාධ්‍යයක් සියලූම ආකාරයේ අදහස් තොරතුරු සෙවීමේ ලැබීමේ හා පතුරුවා හැරීමේ නිදහස මේ අයිතියට අයත් වේ.

ඉහත සදහන් සිවිල් හා දේශපාලන හිමිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ 19 වන වගන්තිය මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනයේ ඊට අනුරූපී 19 වන වගන්තිය තවදුරටත් පැහැදිලි කරනු ලබති. එසේම විශ්ව ප්‍රකාශනයේ 19 වන වගන්තියෙන් සහතික කෙරුණු හිමිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතිය මඟින් වඩාත් නිරවුල්ව  දක්වා තිබේ.එසේම සම්මුතියට අත්සන් කරන රටවල් බැඳීමක් බවට පත් කරමින් එම වගන්තියට නීතිමය බලයක් ද ලබා දෙති .එසේම සම්මුතියේ අඩංගු අයිතිවාසිකම් ප්‍රකාශ කිරීමේ දී ඒ හා බැදුණු විශේෂ යුතුකම් හා වගකීම් ද සඳහන් කර තිබේ.මේ නිසා අන්‍යයන්ගේ හිමිකම් හා කීර්තියට ගරු කරනු සඳහා නීතිය මඟින් ඇතැම් සිමාවන් පනවනු ලැබීමට පුළුවන.මෙහි 19 වන වගන්තියේ 3 (ආ ) අනු ඡේදය මඟින් සෙසු පුද්ගලයන්ගේ හිමිකම් හා කීර්තියෙන් ආරක්ෂා කරනවා සේ ම 3 (ආ ) අනු ඡේදය මඟින් ජාතික ආරක්ෂාව, ජනතා විනය, මහජන සෞඛ්‍ය හෝ සදාචාරය වැනි බැඳියාවන් සුරැකීම රජයේ යුතුකමක් බව පෙන්වා දෙයි.

මෙලෙස මිනිසාගේ ප්‍රකාශන නිදහස භාෂණයේ නිදහස නෛතික වශයෙන් ආරක්ෂා කර ඇත. ඒ වගේම ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව  (1978)  14 (1) වගන්තිය මඟින් ප්‍රකාශන නිදහස භාෂණයේ නිදහස  සහතික කොට තිබේ. එනම්,

“සෑම පුරවැසියෙකුටම භාෂණයේ නිදහස හා ප්‍රකාශනය ඇතුළු අදහස් පළ කිරීමේ නිදහසට හිමිකම් ඇත්තේය.”

මෙසේ අයිතීන් ආරක්ෂා කර ඇති සේම එම අයිතීන් යම් යම් සීමාවන්ට ද ලක් කර තිබේ. ඒ වගකීමෙන් යුතුව මෙම නිදහස භුක්ති විඳීමට ඉඩකඩ සැලැස්වීමටයි. මන්ද  ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට නිදහස තිබූ පමණින්  ඕනෑම දෙයක් ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි වේ. කිසිවෙකුට හිංසා පීඩා වන ආකාරයට අදහස් පල කිරීමේ හැකියාවක් නොමැත. එලෙස අදහස් ප්‍රකාශ කළහොත් එය ශිෂ්ටසම්පන්න සමාජයක් වේද?

මානව හිමිකම් පිළිබඳ විශ්ව ප්‍රකාශනයේ 29 (2) හා 30 වගන්තිවලින් එය සීමා කර තිබේ. 29 (2) වගන්තියේ සඳහන් පරිදි,

➜ ”සමාජයේ කිසිවෙකුට හිංසා හා පීඩා වන ලෙස සිය අයිතිවාසිකම් හා නිදහස භාවිත නොකළ යුතුය.”

➜ ඒ වගේම භාෂණයේ නිදහස ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව මඟින් හා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පැනවූ අණ පනත් මගින් සීමා කර තිබේ. එනම්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ (1978) 15 (2) ව්‍යවස්ථාව හා 15 (7) ව්‍යවස්ථාව මගින් සීමා කර තිබේ.


15 (2 ) ව්‍යවස්ථාව 

  “14 වන ව්‍යවස්ථාව 01 වන අනු ව්‍යවස්ථාවේ (අ) ඡේදයෙන් ප්‍රකාශ කොට පිළිගෙන ඇති මූලික අයිතිවාසිකම් භුක්ති විදිය හැක්කේ ද ක්‍රියාත්මක විය හැක්කේ ද වාර්ගික හා ආගමික සහයෝගිතාව තහවුරු කිරීම සඳහා හෝ පාර්ලිමේන්තු වරප්‍රසාද අධිකරණයට අපහාස කිරීම අපහාසය හා වරදකට පෙළඹවිම හා සම්බන්ධව නීතියෙන් නියම කරනු ලැබිය හැකි සිමා කිරීම්වලට යටත්වය.” 

මේ නියමයන්ට අනුව භාෂණයේ නිදහස, ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස තිබුණු නිසාම කෙනෙකුව අපකීර්තියට පත් කිරීමේ හෝ ලංකාවේ විවිධ ජාතින් අතර අසමගිය ඇතිවන පරිද්දෙන් කිසිවක් ලිවීම් හෝ පර්ල්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීන්ගේ වරප්‍රසාද කඩ කරන ආකාරයකින් කිසිවක් සඳහන් කිරීමට මාධ්‍යවේදීන්ට ඉඩක් නැත.මේ නියමය සිවිල් හා දේශපාලන හිමිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේ 19 3 (අ ) හා (ආ ) වගන්තිවල පරමාර්ථයන්ට අනුකූල වේ. මේ අනුව බලන කළ සිවිල් හා දේශපාලන හිමිකම් පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර සම්මුතියේත් අපේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේත් එක හා සමාන තත්ත්වයක් ගම්‍ය වන බව පැහැදිලි ය.

ආචාර්යතුමා


Thursday, 19 August 2021

පුවත්පත් හා ආචාරධර්ම

''මා අත ඇති සැරයටිය මට  ඕනෑ ලෙස වැනිය හැකිය. එසේ වැනීම අනේකාගේ නාසය ලඟින් සීමා වේ.” යනුවෙන් ජනමාධ්‍ය නිදහස හා වගකීම පිළිබද ප‍්‍රකට දාර්ශනිකයෙකු වන ජෝන් ලොක් මෙසේ පවසයි. මෙම සංකල්පය ආචාරධර්මීය පදනමකින් යුතුව විමසිය හැක. නීතිමය රාමුව නොව පොදු එකඟත්වය මත සම්මත වූවක් ආචාරධර්ම ගනයේ ලා ගැනේ.

මෙලෙ විවිධ වෘත්තීන් තුළද අනුගමනය කරන ආචාරධර්ම පද්ධති පවතී.ඒ ඒ අදාල වෘත්තීන්ට හානියක් නොවන පරිදි පවත්වාගෙන යාමට මේවා අනුගමනය කිරීමට සිදුවේ. එහිදී වෘත්තියට ප‍්‍රවේශ වීමට අදාල අධ්‍යාපන සුදුසුකම්, පොදු එකඟතාවයෙන් සකසාගත් ආචාරධර්ම පද්ධතියක් හෝ මාර්ගෝපදේශ පද්ධතියක් වීම, ඒවා පිළිගැනීම හා මැන බැලීම සදහා, යන මෙම අංශ තුන ඇතුලත් විට  ඕනෑම වෘත්තියක වෘත්තීමය භාවය සැකසේ. මේ අනූව ලංකාවේ මාධ්‍යතුල පුවත්පත් කලාව හා සම්බන්ධ ආචාරධර්ම හදුනාගැනීම වටී.

එහිදී ශ‍්‍රී ලංකාවේ පුවත්පත් හා සම්බන්ධ නීතිමය තත්වයක් ගොඩනැගී ඇත්තේ 1973 අංක 5 දරන ශ‍්‍රී ලංකා පුවත්පත් මණ්ඩල පනත මගිනි. එහිදී ලංකාව තුල පුවත්පත් වලට අදාල කරුනු විධිමත්ව පවත්වාගෙන යාමටත් පුවත්පත් වලට අදාල වැරදි විමර්ශනය කිරීමට හා ඒ පිළිබඳ පැමිනිලි විභාග කර බැලීමට හා ආචාරධර්ම පද්ධතියක් පවත්වාගෙන යාමටත් මෙය ගොඩනගා ඇත.

මීට අමතරව පුවත්පත් සදහා ශ‍්‍රී ලංකාවේ පත‍්‍ර කලාවේදීන් සදහා වු ආචාරධර්ම සංග‍්‍රහය බෙහෙවින් වැදගත් වේ. මෙහිදී පුවත්පත් සදහා නිශ්චිත ආචාරධර්ම සංග‍්‍රහයක් අවශ්‍ය බව වටහා ගන්නේ 1981 දීය.එහිදී පුවත්පත් කර්තෘවරු 21 එකතු වී ආචාරධර්ම පද්ධතියක් ගොඩනගා ගන්නා ලද අතර එය ශ‍්‍රී ලංකා පුවත්පත් පැමිණිලි කොමිසම විසන් පිළිගන්නා ලදී. එම ආචාරධර්ම සංග‍්‍රහය මෙසේය,

ශ‍්‍රී ලංකා කර්තෘ සංසදය විසින් සම්පාදනය කරනු ලැබ ශ‍්‍රී ලංකා පුවත්පත් පැමිණිලි කොමිසම විසින් පිළිගැනුණු මාධ්‍ය වෘත්තිය ප‍්‍රතිපත්ති  (ආචාර ධර්ම* සංගහ‍්‍රය.

1. පූර්විකාව  

සියලූ පුවත්පත් ආයතන හා පුවත්පත් කලාවේදීන් කෙරෙහි බලපාන මේ මාධ්‍ය වෘත්තීය ප‍්‍රතිපත්ති සංගහ‍්‍රය, ශ‍්‍රී ලංකා මුද්‍රිත මාධ්‍ය නිදහසද පාඨක අවශ්‍යතා සහ අපේක්ෂා පිළිබඳ වගකීමෙන් හා සංවේදීතාවෙන් යුතුවද පවත්වා ගැනමත් ඒ අතරම පුවත්පත් කලාවේ උසසත්ම  ප‍්‍රමිති ආරක්‍ෂා කිරීමත්ද අරමුණු කොට ගත්තකි.....

2. නිරවද්‍ය වාර්තාකරණය

   2.1  නිවරැුදිවත් විකෘතියකින් තොරවත් ප‍්‍රවෘත්ති වාර්තා කිරීම හා ඡුායාරූප පළ කිරීම සඳහා මාධ්‍යය සාධාරණ පරෙස්සමකින් ක‍්‍රියා  කළ යුත්තේය.

 2.2  වාර්තාවල නිරවද්‍යතාව, එය පළ කරන්නට කලින් සොයා බැලීම සඳහා කර්තෘවරුත්් ඒ ඒ පුවත්පත් කලාවේදියෝත් සෑම  සාධාරණ  ප‍්‍රයත්නයක්ම දැරිය යුත්තෝය. එවැනි සොයා බැලීමක් ප‍්‍රායෝගිකව නොකළ හැකි අවස්ථාවකදී ඒ බව වාර්තාවෙහි  සඳහන් කළ යුතුය.

   2.3  කර්තෘවරුන්/ වරියන්,  බාහිරව ලිපි  සැපැයීමෙහි යෙදෙන ලේඛකයන් ඇතුලූ කාර්ය මණ්ඩලත් අසත්‍ය හෝ නිවරදි නොවන බව තමන් දන්නා වූද එසේයැයි  විශ්වාස කිරීමට තමන්ට  හේතු ඇත්තාවූද කිසිදු කරුණක් තහවුරු වන අන්දමින් පළ  නොකළ යුත්තේය.

   2.4  පොදු ජන සුබසිද්ධිය සඳහා ගවේෂණාත්මක පුවත්පත් කලාවෙහි  නියැළෙන ලෙස ප‍්‍රකාශන දිරිමත් කෙරේ.


3. නිවරදි කිරීම් හා සමාව අයැදීම

   3.1  වාර්තාවක් කරුණු අතින් වැරැුදියැයි කර්තෘට පෙනී යන අවස්ථාවකදී එය නිසි ප‍්‍රමුඛතාවක් හා යෝග්‍ය වන්නේනම් සමාව  අයැදීමක්ද ඇතිව, එම නිවරදි කිරීම හා සමාව අයැදීම පීඩිත පාර්ශවයේ කැමැත්තට පටහැනි වන අවස්ථාවකදී හැර, අනෙක්  හැම විටකදීම වහාම නිවරදි කළ යුත්තේය.

4. පිළිතුරු දීමට අවස්ථා

  4.1   කරුණු අතින් සාවද්‍ය ප‍්‍රකාශන නිසා පුද්ගලයන්ගේ හෝ සංවිධානවල  හෝ කීර්තියට, ගෞරවයට,නම්බුවට,හැඟීම්වලට,පෞදග්ලිකත්වයට හා නිලයට හානි සිදුවන්නේ නම්, ඒ ප‍්‍රකාශනවලට පිළිතුරු දීම සඳහා සාධාරණ හා යුක්ති සහගත  අවස්ථාවක් ඒ පුද්ගලයනට හෝ සංවිධානවලට හෝ දිය යුත්තේය.එම පිළිතුරු සිය කරුණු පැහැදිලි කිරීම සඳහා  පැමිණිලිකරු/පැමිණිලිකාරිය කරන ප‍්‍රකාශයට සීමා විය යුතු අතරම, සිදුවිණැයි කියන වරද නිවරදි කිරීම පිණිස අවශ්‍ය  ප‍්‍රමාණයට වඩා එය දීර්ඝද නොවිය යුත්තේය.

   4.2 වරද ගැන සමාව අයැදීම හෝ කනගාටුව පළ කිරීම වෙනුවට පැමිණිලිකරුගේ/පැමිණිලිකාරියගේ පිළිුතුරට ප‍්‍රතිචාර දක්වන කතුවරු හෝ පුවත්පත් කලාවේදියෝ ඊට පිළිතුරු දීමේ තවත් අවස්ථාවක් අතෘප්ත පාර්ශවයට සලසා දීමට සූදානම් විය  යුත්තෝය.

5. රහස්‍ය මූලාශ‍්‍ර

   5.1  තොරතුරුවල රහස්‍ය මූලාශ‍්‍රය, එය අනාවරණය කිරීමේ අවසරය ඒ මූලාශ‍්‍රයෙන්ම නොලැබෙන තෙක් හෙළිදරවු නොකිරීමේ සදාචාරත්මක වගකීමක් සෑම පුවත්පත් කලාවේදියකුටම/වේදිනයිකටම ඇත්තේය.



6. පොදු වාර්තාකරණය හා ලිවීම  

    6.1  කම්පන හෝ හිත් වේදනා ඇති කරන ආකාරයේ සමාජ ප‍්‍රශ්න, එනම්  කෲරත්වය, ප‍්‍රචණ්ඩත්වය,මත්ද්‍රව්‍ය,අපයෝජනය,දුෂ්ටත්වය, පරපීඩා/කාමුකත්වය, ලිංගික පීඩනය හා අශිෂ්ටත්වයද යනාදිය පිළිබඳ කරුණු වාර්තා කිරීමේදී ඊට සම්බන්ධ  ඡුායාරූප,චිත‍්‍ර, අවශ්‍ය සංවේදීතාවෙන් හා විචාර බුද්ධියෙන් යුතුව මෙන්ම පොදුජන යහපත උදෙසා කරුණු ප‍්‍රකාශයට පත්  කිරීම පිළිබඳ තමන්ගේ වගකීමට යටත්ව ද ඉදිරිපත් කිරීමට පුවත්පත් විශේෂයෙන් සැලැකිලිමත් විය යුත්තේය.    

6.2  අපරාධ හා අපරාධ නඩු පිළිබඳ තොරතරු වාර්තා කිරීමේදී ප‍්‍රකාශන නීතියෙන් හා පොදු ජන යහපත පිළිබඳ සාධකයෙන්ද  යන  දෙවිදියෙන්ම අවසර ලැබෙතොත් විනා එසේ නොවේ නම්,

     ලිංගික අපරාධවලට ලක්වූවන්ගේ නම් හෙළිදරවු නොකළ යුතුය.

     සාපරාධී වරදක් සම්බන්ධයෙන් චොදනා ලත්් වයස අවුරුදු 16  ට අඩු හා පෙර දඬවුම් නැති කිසිදුි බාලයකුගේ නම , කරුණු  දැන දැනම අනාවරණය නොකළ යුතුය.

     අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් චෝදනා හෝ දඬවුම් හෝ ලැබූ පුද්ගලයකුගේ ඥතීන්ගේ අනන්‍යතාව ඔවුන්ගේ කැමැත්ත  නැතිව හෙළිදරවු නොකළ යුත්තේය.

    6.3  පුවතප්ත් කලාවේදියෙක් දැන දැනම හෝ හිතාමතා හෝ ජනවාර්ගික හෝ ආගමික අසමගියට,ප‍්‍රචණ්ඩත්වයට අනුබල  නොදිය යුත්තේය.

    6.4   පුවත්පත්, පුද්ගලයකුගේ වර්ගය, වර්ණය, ආගම හා ලිංගිකත්වය  පිළිබඳවත් ශාරීරික හෝ මානසික රොගාබාධ පිළිබඳවත් අගති හා අවඥසහගත කරුණු සඳහන් කිරීමෙන් වැළැකිය යුත්තේය.

        පුද්ගලයකුගේ වර්ගය, කුලය, ආගම, ලිංගක නැඹුරුතා ශාරීරික හෝ මානසික රොගාබාධ පිළිබඳ, කතාවට සෘජුවම   අදාළ වනේනම් විනා, එසේ නැතිව ප‍්‍රකාශයට පත් කිරීමෙන් වැළැකිය යුත්තේය.  

    6.5  පොදු වශයෙන් ප‍්‍රකාශයට පත්වනන්ට කලින් තමන් අතට පත්වන  මූල්‍ය තොරතරුැ තමනේග්ම වාසිය සඳහා යොදා ගැනීම  නීතීයෙන්  තහනම් නොවන අවස්ථාවකදීවුවද පුවත්පත් කලාවේදීහු එම තොරතරු එසේ යොදා නොගතයුත්තෝය. ඒ  තොරතරුැ අනනුන්ගේ  වාසිය පිණිස ඔවුන් අතටද පත් නොකළ යුත්තෝය.

          ව්‍යාපාර කොටස්වලින් හා සුරැුකුම් පත්වලින් තමන්ටත් තමන්ගේ සමීප පවුල්වලටත් සැලකිය යුතු ප‍්‍රමාණයේ මූල්‍ය පොලී ලැබිය  හැකි බව පුවත්පත් කලාවේදීන්ට දැනගන්නට ලැබුණු විට ඔවුහු ඒ පිළිබඳ තොරතුරු ප‍්‍රකාශකයාටත් කර්තෘ හෝ  මූල්‍ය කර්තෘටත් හෙළිදරවු නොකර නොලිවිය යුත්තේය.        

6.6 සියදිවිනසා ගැනීම් වාර්තා කිරීමේදී ඒ ජීවිත හානිය සඳහා යොදා ගැනුණු උපක‍්‍රමය පිළිබඳ පමණට වැඩි විසත්ර ඉදිරිපත් නොකිරීමට පුවත්පත් කලාවේදියෝ පරෙස්සම් විය යුත්තෝය.

7. පෞදග්ලිකත්වය

   7.1  පුද්ගලයන්ගේ පෞද්ගලික හා පවුල් ජීවිත ඔවුන්ගේ ගේ දොර ,සෞඛ්‍යය හා සහසම්බන්ධතාද කෙරෙහි ගෞරවයක් දැක්වීමෙහිලා  පුවත්පත්  විශේෂ සැලැකිල්ලකින්් ක‍්‍රි‍්‍රයා කළ යුත්තේය. පෞදග්ලිකත්වයට ඇති මේ අයිතිය අදාළ පුද්ගලයන්ගේ කැමැතේතන්  තොරව ආක‍්‍රමණය කිරීම සාධාරණීකරණය කළ හැක්කේ පොදුජන සුබ සිද්ධිය ඒ සියල්ල ඉක්මවා යන්නේනම් පමණකි.

   7.2  පෞද්ගලිකත්වය පිළිබඳ සාධාරණ අපේක්ෂාවක් පවත්නා පෞද්ගලික හෝ පොදු තැනක සිටින පුද්ගලයන් ඔවුන්ගේ කැමැත්ත නැතිව ඡුායාරූපගත කරනු සඳහා දිගු කාච සහිත හෝ වෙනත් ආකාරයක කැමරා භාවිතය, පොදු යහපත පිිණිස නොවන්නේනම්, පිළිගත හැක්කක් නොවේ.

   7.3.  ශෝකය හෝ කම්පනය හා සම්බන්ධ සිද්ධි පිළිබඳ කරුණු විමසීමේදීත් ඒ සඳහා ඒවාට සමීපවීමේදීත් නිසි සංවේදීතාවෙන් හා   ස්ථානෝචිත ප‍්‍රඥවෙන්ද කටයුතු කිරීමට පුවත්පත් කලාවේදිහු විශේෂයෙන් සැලැකිලිමත් විය යුත්තෝය.

    7.4  සිය පාසල් සමය අනවශ්‍ය අත පෙවීම්වලින් තොරව සම්පර්ූණ කර  ගන්නට බාලයනට නිදහස තිබිය යුතුය. ළමයකුගේ  පෞදග්ලික ජීවිතය හා සම්බන්ධ කරුණු ප‍්‍රකාශයට පත් කිරීම පිළිගත හැකි කාර්යයක් වනු  ඇත්තේ ඔහුගේ හෝ ඇගේ පවුලේ  හෝ භාරකරුගේ කීර්තිය ප‍්‍රසිද්ධිය හා තත්ත්වය හැර අනෙක් කරුණක් පොදුජන සුබසිද්ධිය උදෙසා වන්නේ නම් පමණකිි.  

7.5  පෞදලිකත්වය ආක‍්‍රමණය කිරීමට එරෙහි තහංචි රෝහල්වල හෝ සමාන වෙනත් ආයතනවල හෝ සිටින පුද්ගලයන් පිළිබඳ  විමසම්වලට විශේෂයෙන් අදාළ වන්නේ  එය පොදුජන සුබ සිද්ධිය පිණිස නොවන්නේනම්ය.

8. හිරිහැර හා කපටිකම්

   8.1  ඡයාරූප ශිලපීහු ඇතුළු පුවත්පත් කලාවේදිහු බිය වැද්දීමෙන්  හෝ හිරිහැර කිරීමෙන් හෝ වැරැුදි කරුණු ඉදිරිපත් කිරීමෙන්  හෝ කපටිකමින් හෝ තොරුතුරු හෝ ඡුායාරූප ලබා ගැනීමට තැත්  නොකළ යුත්තෝය. පොදු ජන යහපත පිළිබඳ  සාධකයෙන් සාධාරණීකරණය කළ නොහැකි නම් හා වෙනත් පිළිවෙළකින් තොතුරු ලබා ගත හැකි නොවිණි නම් දිගු කාච  කැමරා හෝ ශ‍්‍රවණ උපකරණද භාවිත නොකළ යුත්තෝය.

9. ගෞරවය    

9.1  සෑම පුවතප්ත් කලාවේදියෙක්ම තමන්ගේ වෘත්තියේ ගෞරවය ආරක්‍ෂා කළ යුත්තේය.

අර්ථ නිරූපණය

   1. ’මහජන යහපත’ යනු,  ෂග ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය, යහපාලනය, අදහස් ප‍්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස හා ජනතාවගේ මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂා කිරීම පොදු ජනතාව කෙරෙහි සෘජුව හෝ වක‍්‍රව හෝ බලපාන සිද්ධි පිළිබඳව පොදු ජනතාවත් ඔවුන්ගේ තේරී පත් වුණු රජයත් දැනවුත් කිරීම හා    අපරාධ, ¥ෂණ, අයථා පරිපාලනය හෝ වෙනත් අයුතු   අසාධාරණකම් සොයා බලා හෙළිදරවු කිරීම.

           මහජන සෞඛ්‍යය, සුරක්‍ෂිතතාව, සමාජ, සංස්කෘතික හා අධ්‍යාපන ප‍්‍රමිති ආරක්‍ෂා කිරීම.

           පුද්ගලයකුගේ හෝ සංවිධානයක හෝ ප‍්‍රකාශයක් හෝ ක‍්‍රියාවක්නිසා නොමග යැවෙන ජනතාව ඉන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීම.

   2. කුමන තත්ත්වයක් යටතේ වුවද පොදුජන සුබ සිිද්ධිය අදාළ වන අවස්ථාවකදී එය යථා පරිදි ඉටු වී තිබේද යන වග පැහැදිලිව දක්වන   සම්පර්ූණ විස්තරයක් ඉදිරිපත් කරන ලෙස කතවුරයාගෙන් හෝ පුවත්පත් කලාවේදියාගෙන් ඉල්ලා සිටීමේ අයිතිය  පුවත්පත් පැමිණිලි කොමිසමට ලැබෙනු ඇත.

පරිගණක ප‍්‍රකාශන  මෙම වෘත්තීය ප‍්‍රතිපත්ති මාලාවේ විධිවිධාන පුවත්පතේ අන්තර්ජාල ප‍්‍රකාශනවලටද අදාළ වනු ඇත.

සමාලෝචනය

ශ‍්‍රී ලංකා කර්තෘ සංසදයේ සාමාජිකයන්ගෙන් හා සංසදය විසන් පත් කැරෙන එහෙත් සංසද සාමාජික නොවන්නන්ගෙන්ද සමන්විත වෘත්තීය ප‍්‍රතිපත්ති කමිටුවක උපදෙස් ඇතිව, ශ‍්‍රී ලංකා කර්තෘ සංසදය මෙම වෘත්තීය ප‍්‍රතිපත්ති මාලාවේ විධිවිධාන වරින් වර සමාලෝචනය කළ යුතුබව දක්වා ඇත.පුවත්පත් ප‍්‍රකාශකයන්ගේ සංගමය නිදහස් මාධ්‍ය ව්‍යාපාරය ශ‍්‍රී ලංකා වෘත්තීය පත‍්‍ර‘කලාවේදීන්ගේ සංගමය ශ‍්‍රී ලංකා පුවත්පත් ආයතනය ශ‍්‍රී ලංකා ජනමාධ්‍ය විද්‍යාලය ශ‍්‍රී ලංකා මුස්ලිම් මාධ්‍ය සංසදය මාධ්‍ය සේවක වෘත්තීය සමිති සම්මේලනය ශ‍්‍රී ලංකා ද්‍රවිඩ මාධ්‍ය සංවිධානය දකුණු ආසයිානු නිදහස් මාධ්‍ය සංගමය -(ශ‍්‍රී ලංකා පාර්ශ‍්‍රවය* මේ ආචාර ධර්ම පද්ධතියට සහයෝගය දැක්වා ඇත.

මේ අනූව වර්තමානයේ ලංකාව තුල පුවත්පත් සිය වාර්තාකරනය කිරීමේදී මෙම ආචාරධර්ම පදනමකින් යුතුව කටයුතු කරනවාදැයි සොයා බැලිය යුතුය. ඒ අනූව මෑත කාලීන පුවත්පත් වාර්තාකිරීම් දෙස අවධානය යොමු කිරීමේදී මෙම ඉහතින් දැක්වූ ආචාරධර්මයන් උල්ලංඝනය කෙරෙන අවස්ථා  ඕනෑ තරම් හදුනාගත හැකිය.

Wednesday, 21 July 2021

ස්ත්‍රීවාදී විචාරය


මෙම විචාරය මතු වීමට බල පෑ මුලික පදනම වන්නේ ස්ත්‍රී අයිතිවාසිකම් පිළිබදව ලිංගිකත්ව සමානතා පදනම මත පිහිටා සිට විචාරය කිරීමය. 

👉ස්ත්‍රීවාදී දෘෂ්ටිකෝණය මගින් මාධ්‍යවල කාන්තාවන් අවප්‍රමාණ කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කරනු ලබයි. 

👉එසේම ජනමාධ්‍යවල කාන්තාවන් අවප්‍රමාණ කිරීමට බලපාන්නා වූ බලය පිළිබදව විශ්ලේෂණය කරනු ලැබේ. 

👉ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය පිළිබද මෙමගින් උනන්දුවක් දක්වයි. මාධ්‍ය මගින් කාන්තාවන්ට එරෙහි වෙනස්කම් කිරීම විශේෂ අවධානයට ගනියි.

👉පුරුෂයා මුලික කරගත් සමාජයක ස්ත්‍රිය දෙවෙනි පෙළ පුරුෂයෙකු බවට පත්වීම දැඩි විවේචනයට ලක් වන්නේ ස්ත්‍රීවාදී විචාරයන් අතිනි. 

පුරුෂෝත්තමවාදයට එරෙහිව මතවාදී අරගලයක් වර්ධනය වීමත් සමග එම දෘෂ්ටියෙන් කලා නිර්මාණ හා මාධ්‍ය සංදේශ විශ්ලේෂණය කිරීම ආරම්භ විය. 

👉ස්ත්‍රීවාදී දෘෂ්ටිකෝණය තුළින් පුරුෂ මුලික චින්තනය විසින් කාන්තාවන් අවප්‍රමාණ කරන ආකාරය,සූරා කෑමට සහ පීඩනයට පත් කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කරයි. 

👉සංදේශකරණය තවමත් පුරුෂ මුලික ආධිපත්‍ය යටතේ පවතින නිසා සංදේශ සම්පාදනය සිදු වන්නේ පුරුෂ මුලික දෘෂ්ටිය ඔස්සේ බව ස්ත්‍රීවාදී විචාරකයෝ විවේචන ඉදිරිපත් කරති.  

👉පුරුෂෝත්තමවාදී දෘෂ්ටිය විසින් සංදේශවල භූමිකා සැලසුම් කිරීමේදී හා චරිත නිර්මාණයේ දී ස්ත්‍රිය පිළිබද පහළ අයෙක් ලෙස සලකා කටයුතු කිරීම නිසා ඔවුන් ලිංගික භාණ්ඩ ලෙස ද,දුර්වල සත්ව කොට්ඨාසයක් ලෙස ද, ගැඹුරු අර්ථවත් සමාජ දායකත්වයක් දිය නොහැකි පිරිසක් ලෙස ද නිරුපණය වීම ස්ත්‍රීවාදී විචාරයේ දී   විවේචනයට ලක් කෙරේ.

👉මාධ්‍යවල ගැහැනිය ස්වභාවික ස්ත්‍රීන් ලෙස දක්නට නොලැබෙන බව මෙම විචාරකයෝ විශ්වාස කරති. මවුවරුන්, භාර්යාවන්,දියණියන්,පෙම්වතියන් ලිංගික භාණ්ඩ ලෙස නිරුපණය කරන අයුරු මෙම දෘෂ්ටිය මගින් විමසයි. 

👉විශේෂයෙන්ම මාධ්‍ය ආධිපත්‍ය පුරුෂයන් සතුව පවතින බව ද මෙමගින් හදුනාගත හැකිය.

👉ස්ත්‍රිය සහ ස්ත්‍රීත්වය පිළිබද වටිනාකම් බෙදා හැරීම උදෙසා මාධ්‍ය දායක විය යුතු වේ. 

👉ස්ත්‍රිය හා පුරුෂයා ලිංගිකව හා කායිකව වෙනස්කම් සහිත වුව ද කාන්තාවට සමාජ ජීවිතය සමාන ව භුක්තිවිදීමට ඉඩ දියයුතු බව ස්ත්‍රීවාදී චින්තනය යෝජනා කරයි. 

👉මෙහි දී කාන්තාව හිංසනයට ලක්වීමේ අවස්ථා වැඩි බව අවබෝධ කර ගනිමින් ඇයට ඒ සදහා සුවිශේෂී පහසුකම් සපයා දියයුතු බව අවධාරණය කරනු ලැබේ. 

👉ස්ත්‍රීපුරුෂ සමාජභාවය නම් වූ සමාජ අගය ඉස්මතු කරනු ලබන්නේ මෙම අවශ්‍යතාව පදනම් කරගනිමිනි. 

👉කාන්තා ගැටලු මාධ්‍ය මගින් විකෘති කිරීමෙන් ඒවාට පිතෘ මුලික දෘෂ්ටියක් ලැබේ. 

👉ස්ත්‍රියගේ වටිනා බොහෝ පැති මාධ්‍ය මගින් නොසලකා හැරීම විචාරයට ගත හැකි විය යුතුය. නිදසුනක් ලෙස රුපවාහිනී සංවාදාත්මක වැඩසටහන් සදහා මුල් කාලයේ ඇතුළත්  වුයේ පිරිමින් පමණකි. එම සංවාදාත්මක වැඩසටහන් සදහා කාන්තාව නියෝජනයට අවස්ථාව උදා වුයේ මෙකී ස්ත්‍රීවාදී විචාරකයන් ඔස්සේ එල්ල වූ විවේචන නිසාය. 











👉නිර්මාණාත්මක සංදේශවල චරිත නිරුපණය සිදු කරන අන්දම ද ස්ත්‍රීවාදී විචාරයේදී හසු කර ගනී. කරුණාසේන ජයලත් මහතාගේ 'ගැහැනු ළමයි' නවකතාව විශිෂ්ට නවකතාවක් ලෙස සම්මාන දිනා ගත් අතර එය ස්ත්‍රීවාදී විචාරකයන් විවේචනය කරන ලදී. ඒ එහි එන කුසුම්ගේ චරිතය නිරුපණය කර ඇති අන්දම අනුවය. එහි කුසුම් තමන්ට එල්ල වන පීඩනයෙන් සහ පෙම්වතා විසින් නිර්දය ලෙස හැර යාම වැනි තත්වයක් සාම්ප්‍රදායිකව ඉවසා බාරගෙන සිටීම ආදර්ශවත් දෙයක් ලෙස නිරුපණය කරතිබීම ස්ත්‍රීවාදී විචාරකයන්ගේ විවේචනයට හසු විය. 


















👉වසන්ත ඔබේසේකරයන් නිර්මාණය කළ 'දඩයම' චිත්‍රපටියේ ස්ත්‍රිය පුරුෂයා විසින් තමා රැවටීමට ලක් කර දුෂ්ට ලෙස අත්හැර දැමීම ඉදිරියේ ඇය ඊට මුහුණදෙන ආකාරය ස්ත්‍රී සමාජය බලගැන්වීමට හේතු වන බව මෙම විචාරකයන්ගේ අදහස විය. 
















👉
මනමේ කුමරිය ද එම අවස්ථාවන්, පෞරුෂයන් අනුව සාධාරණව හැසිරෙන බව මනමේ නාට්‍ය මෙම චින්තනයට හසු කර ගත්තෝ පවසති.

👉ශ්‍රී ලංකාවේ මාධ්‍ය ඉදිරිපත් කිරීම්වලදී බොහෝවිට වැඩසටහන සරසන ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණය ඇද ගැනීමට යොදා ගන්නා අලංකාරික වස්තුවක් ලෙස ඇය යොදා ගන්නවා මිස ඇගේ නිර්මාණශීලි ශක්තින් ලෙස සහභාගිත්වය ඇතුළු විභවතාවන් (හැකියාවන්) සැලකිල්ලට ලක් කරනු ලබන්නේ ඉතා අවම වශයෙනි. 

👉මාධ්‍ය නියෝජනය වැනි සංකල්ප මාධ්‍ය භාවිතය තුළ සිදුවන ඉහත කි ස්ත්‍රී පුරුෂ නියෝජනය සහ නිරුපණයේ ඌනතාවක් මග හරවා ගැනීමට යොදා ගත හැකිය. 



👉මෑතක දී පවත්වන ලද සමුළුවක දී ඇමරිකාව පාලනය කළ හිටපු කීර්තිමත් ජනාධිපතිවරයෙකු වූ බැරක් ඔබමා මහතා ප්‍රකාශ කර සිටියේ ලෝකයේ නායකත්වය දරන්නන් සියල්ල කාන්තාවන් වුවහොත් වැඩ යහපත් හෙට දිනක් උදාවන බවයි. වැඩ යහපත් ලෝකයක් බිහි වන බවයි.























ආචාර්යතුමා

මනෝ විශ්ලේෂණවාදී විචාරය

මෙම විචාරයට පදනම සකස් වන්නේ සිග්මන් ෆ්‍රොයිඩ් මහතා ඉදිරිපත් කර ඇති මනෝවිද්‍යාත්මක සිද්ධාන්තය. ඔහු ඉදිරිපත් කර ඇති ඊඩිපස් සහ ඉලේක්ට්‍රා සංකීර්ණයන්හි බලපෑම් පුද්ගල චර්යයා තීරණය කරන බව දක්වා ඇත. ඉන් විග්‍රහ වන්නේ කුඩා කාලයේ පටන් පිරිමි දරුවන් මවටද,ගැහැනු දරුවන් පියාටද සමීපව කටයුතු කරන ස්වභාවය පිළිබදවය. මෙතුමා තව දුරටත් චිත්තවේග ක්‍රියාකාරිත්වය අදියර තුනක් යටතේ විග්‍රහ කර දක්වයි. එනම්  ID, EGO, සහ SUPER EGO වශයෙනි. 

ID යන්න මගින් දළ සිත හදුන්වයි. එනම් මතුපිට සිතයි. EGO යන්නෙන් පහන් සිත හදුන්වයි. මිනිස් සිත තුළ විවිධ ආශාවල් ඇති වේ. බඩගින්න,පිපාසය ,නිදිමත යනාදී උවමනා අපගේ සිතට නැගුණු අයුරින්ම ක්‍රියාත්මක වන්නේ නැත. මෙම පහන් සිතේ ක්‍රියාකාරිත්වය තුළින් අප අපගේ සිත තුළ  ඇති වන ආශාවන් කිසියම් සමාජ සම්මතයකට අනුව හසුරුවා ගනී. මෙම  EGO හෙවත් පහන් සිත සකස් වන්නේ සමාජ ඉගෙනුම් තුළිනි. අපගේ ආශාවන් සමාජ සම්මතයන්ට අනුගත වෙමින් පාලනයට ලක්කර ගැනීම මෙහිදී සිදු වේ.

SUPER EGO යනු සුපසන් සිත වේ. හෘද සාක්ෂිය ලෙස මෙය හදුන්වයි. අප කරන ක්‍රියාවන් පිළිබද අප තුළ ම යම් විනිශ්චයක් ඇති වන්නේ සුපහන් සිතේ බලපෑමෙනි.

මීට අමතරව සිග්මන් ෆ්‍රොයිඩ් මහතා මනස ජලය මත පාවෙන හිම කුට්ටියකට සමාන කර දක්වයි. ජලයේ පාවෙන හිම කුට්ටියක හතරෙන් එකක් ජලය මතුපිට දර්ශනය වන අතර එහි හතරෙන් තුනක ප්‍රමාණයක් ජලය යට වැසී පවතී. මනස කර එන පණිවිඩවලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමේදී මේ සැගවුණු මනසේ ක්‍රියාකාරිත්වය බලපෑමක් එල්ල කරයි. නමුත් එය අපට ඇතැම් විට වටහා ගැනීමට අපහසු වේ.


👉විඥානය යනු මනසේ සවිඥානික කොටස වේ. එහි තැන්පත් වී ඇති ඇති තොරතුරු අපේ මතකය තුළ  පැහැදිලිය.

👉පෙර විඥානය නොගැඹුරු මුහුදට සමාන වේ. එහි තැන්පත් වී ඇති දේ මතකයෙන් දුරස් වේ. නමුත් යම් වෙහෙසක් දරා පසුව එය මතකයට කැදවා ගත හැකි වේ.

👉අවිඥානය ගැඹුරු මුහුදට සමාන වේ. එහි ඇති දේ අපට වටහාගත නොහැකිය. එහෙත් අපගේ චර්යාවන් තීරණය වීමේදී සහ අප සමාජය වෙත දක්වන ප්‍රතිචාර තීරණය වීමේදී අවිඥානය තුළ ගබඩා වී ඇති මතකයන් ඉතා තීරණාත්මක බලපෑමක් එල්ල කරන බව සිග්මන් ෆ්‍රොයිඩ් මහතා දක්වයි. 

මෙම කාරණා මනෝ විශ්ලේෂණවාදී විචාරයේදී ඉතා සියුම්ව යොදා ගැනේ. මේ අනුව සෑම මිනිසෙකුගේ ම හැසිරීම් රටාව අවිඥානික ස්වභාවයන් බොහෝ පවතින බව ඉහත විග්‍රහය ගම්‍ය කරනු ලබයි. 

👌මෙම කරුණු තවදුරටත් පුළුල්ව අවබෝධ කර ගැනීමට ජෝ ලෆ්ට් සහ හැරී ඉන්ග්‍රම් යන දෙදෙනා ඉදිරිපත් කර ඇති ජෝහාරිගේ කවුළුව විග්‍රහයද ඉතා වැදගත්ය.

01. කවුළුව  - 

මනසේ විවෘත ප්‍රදේශය යි. යම් පුද්ගලයෙකුගේ චර්යාවේ ස්වභාවය තමන් මෙන්ම අනුන්ට ද  වටහාගත හැකි තරම් විවෘතය.


02. කවුළුව - 

අදාළ පුද්ගලයාගේ චර්යාවල ස්වභාවය අන්අයට නොවැටහෙතත් තමන් දකි. ඇතැම් පුද්ගලයන් තමන්ගේ චර්යාවන්ගේ අරමුණු පිළිබද දැනුවත්ය. එහෙත් අනුන්ට අවබෝධ කර ගැනීමට අපහසුය. එම කවුළුව විශාල වූ විට අන් අයට අවබෝධ කර ගත නොහැකි අයෙක් බවට පත් වේ.


03. කවුළුව - 

අපගේ ඇතැම් චර්යයා ස්වභාවයන් අප හට නොවැටහුණද අන් අයට වැටහීම මින් අදහස් වේ.    නිදසුනක් ලෙස තමන්ගේ හැසිරීමේ ගැටලුවක් අන් යට පෙනුන ද තමන්ට එය නොවැටහීම මෙම  තත්ත්වයේ ස්වභාවයයි.


04. කවුළුව - 

තමනුත් නොදන්නා අනුන් ද නොදන්නා ප්‍රදේශයක් ගැන මින් කියවේ. 

👉අප එම අවස්ථාවේ එලෙස හැසිරුණේ  ඇයි ?

👉එවන් ප්‍රතිචාරයක් දැක්වුයේ කෙසේද ? 

යන්න තමාටත්, අන් අයටත් නොවැටහේ. එය වී ඇත්තේ යටි හිත හෙවත් අවිඥානය නම්  ගැඹුරු මුහුදේ හෙවත් අදුරු අගාධයේ සැග වී තිබෙන මතකයන් අපගේ ප්‍රතිචාර දැක්වීමට මෙහෙය වීමෙන් බව මින් විග්‍රහ වේ.

ඕනෑ ම සන්නිවේදකයකු සංදේශ සැලසුම් කිරීමේ දී ඔහුගේ මානසික ස්වභාවයන් සවිඥානිකව හෝ අවිඥානිකව සංදේශය තුළට ගමන් කරයි. එසේ ම ග්‍රහකත්වයේ දී ග්‍රාහකයා සංදේශය පිළි  ගැනීම හෝ නොපිළිගැනීම කෙරෙහි මෙම තත්ත්වය බලපානු ලැබේ.
 
මනෝ විශ්ලේෂණවාදී විචාරය සදහා පාදක කර ගනු ලබන්නේ මෙම සිද්ධාන්ත ය. මානව ජීවිතය සංදේශ තුළ ප්‍රතිනිර්මාණය වීමේ දී එම චරිත ස්වභාවයන් පොළඹවනු ලබන හේතු විශ්ලේෂණය කිරීම අතිශය සියුම් කාර්යයක් වේ.  

මනෝ විශ්ලේෂණවාදී සංදේශ විචාරකයා එම විශ්ලේෂණ සිදු කරන්නේ ඊට අදාළ වන සිද්ධාන්ත පාදක කර ගනිමිනි. මනෝ විශ්ලේෂණවාදී විචාරයේ දී මනෝ විද්‍යාව ඔස්සේ මාධ්‍ය සංදේශ අවධානයට ගනිති. 

ළදරුවන් නොසන්සුන් කිරීමට මාධ්‍ය බලවත් බලපෑමක් කරන බව මනෝ විශ්ලේෂණවාදී මතයකි. මෙය අප අවධානයට ගත යුතු වේ. වෙළද දැන්වීම් අපගේ මුලික සිහිකල්පනාවන්හි සැගවුණු සිතුවිලිවලට ආමන්ත්‍රණය කිරීමේ මාර්ගයක් බව ලෝක මනෝ විශ්ලේෂණවාදීහු දක්වති. එමගින්ද අපට නව චින්තන ආලෝකයක් ලැබේ. මේ ඔස්සේ සංකේතාත්මක මාධ්‍ය භාවිතාවන්හි යටි අරුත් විමසිය හැකිය. මනෝ විද්‍යාත්මකව බැලීම තුළින් ග්‍රාහක චින්තනය වර්ධනය වේ. 

එසේ ම මෙම විචාරයේ මාධ්‍ය මගින් සිදු කෙරෙන චිත්තවේගී බලපෑම් කෙරෙහි ද අවධානය යොමු කරයි. මාධ්‍ය උපදවන සිතුවිලි හා හැගීම් මගින් ආතතිය ඇති වන්නේ කෙසේ ද යන්න විමසයි. එසේ ම වෙළද දැන්වීම් වැනි මාධ්‍ය ක්‍රියා හේතුවෙන් බිහි වන පුනරුක්තිය (නැවත නැවත ප්‍රචාරය) මගින් සිදුවිය හැකි මානසික බලපෑම ග්‍රාහක සාකච්ඡාවට එකතු කිරීම පිණිස ද මෙම විචාර දෘෂ්ටිය උපකාරී කර ගත හැකි වේ. 

ඊට අමතරව මාධ්‍ය ඇසුර මගින් ගොඩනැගෙන අන්තර්වර්ති හා අන්තර්පුද්ගල සම්බන්ධතා කෙරෙහි අවධානය යොමු කළ හැකිය. මනඃකල්පිත ජිවිතවලට තල්ලු කිරීමට මාධ්‍ය ක්‍රියාකාරකම් හේතුවන අන්දම ආදිය විමසීමෙන් සියුම් බුද්ධියකින් යුතු පුද්ගලයෙකු බිහි වේ. 

ආචාර්යතුමා




Sunday, 18 July 2021

නව මාධ්‍ය ප්‍රවණතා හා එහි සමාජ බලපෑම


ශ්‍රී ලංකාවේ සමකාලීන සමාජ සන්දර්භය තුළ සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය භාවිතය ක්‍රමිකව යටපත් වෙමින් නව මාධ්‍ය (Online Journalism) භාවිතය ඉස්මතුවීමේ ප්‍රවණතාවයක් දක්නට ලැබේ. විශේෂයෙන්ම නූතන තරුණ පරපුර නව මාධ්‍ය ප්‍රවාහයේ ප්‍රධාන පාරිභෝගිකයා බවට පත්ව තිබේ.


විද්‍යුත් සන්නිවේදනය විවිධ ක්‍රම මගින් මානව ලෝකය ඉදිරියට ගෙන යමින් සිටියි. තාක්ෂණය හෙවත් ඉලෙක්ට්‍රොනික් තාක්ෂණය මෙහි මුලද්‍රව්‍ය ලෙස හැඳින්විය හැක. ඒ අනුව අපි සියලු දෙනා විද්‍යුත් පවුලක සාමාජිකයෝ වී සිටිමු. නූතන නව මාධ්‍ය සම්ප්‍රදාය නව මාධ්‍ය භාවිතයේ  සුවිශේෂී ප්‍රවණතාවයක් වන්නේ එහි ඇති සමාජ මාධ්‍ය (social media) පැතිකඩයි.


තාක්ෂණය සන්නිවේදන අවකාශය අතික්‍රමණය කිරීමේ වැදගත්ම පරිවර්තනය වන්නේ මිනිසාගේ කාලයේ හා අවකාශයේ පරිමාව මිනිසාට සුදුසු පරිදි කළමනාකරණය කරගැනීමට අවශ්‍ය පසුබිම නිර්මාණය කර තිබීමයි. සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය ග්‍රාහකයා ප්‍රචාරය වන වැඩසටහන ඒ මොහොතේම (On Time) නැරඹිය යුතු හෝ ශ්‍රවණය කළ යුතු හෝ වුවත් නව මාධ්‍ය ප්‍රවණතාවය තුළ ග්‍රාහකයාට තමන්ට පහසු විටක සහ තමන්ට අවශ්‍ය වේලාවක තමන්ට අවශ්‍ය මාධ්‍ය පඨිතය (Media text) පරිශීලනය කිරීමේ හැකියාව ලැබී තිබේ. එවන් පසුබිමක ශ්‍රී ලංකාවේ නව මාධ්‍ය ප්‍රවණතා සමාජයට කරන බලපෑම විමසා බැලීම ඉතා වැදගත් වන්නේය.


සම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය අතික්‍රමණය කළ නව මාධ්‍යකරණය


මීට දශක කිහිපයකයට පෙර හෝ ඊට පෙර පැවති පූර්ව සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය පුද්ගල හා සමාජ ජීවිතය ඒකාබද්ධ කිරීමට (Unity) ප්‍රමාණවත් කාර්යභාරයක් කළේය’ පූර්ව සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය ලෙස සැළකිය හැකි බලිතොවිල් ශාන්තිකර්ම, කෝලම් සොකරි වැනි සන්නිවේදනයන් හි නිර්මාණාත්මක ජීව ගුණය පැවතියා සේම ඒ තුළ පුද්ගල හා සමාජ ජීවිත ඒකරාශී කරන ස්වරූපයක් අන්තර්ගතව තිබුනි. පසුගිය දශක 3 කාලයකට පෙර රූපවාහිනිය මෙන්ම තවත් දශක 5 කට හෝ 6 කට පෙර ගුවන්විදුලි මාධ්‍ය ද පුද්ගල හා සමාජ ජීවිත ඒකරාශී කරන සන්නිවේදන භාවිතයක් ව පැවතිනි. පුද්ගලයන් හා සමාජය අතර අන්තර් ක්‍රියාවන්ට මෙන්ම සමාජානුයෝජනයට මෙන්ම සම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය වෙසැසි කාර්යභාරයක් ඉටුකළ බව සන්නිවේදන හා සමාජ විද්‍යා පර්යේශකයන්ගේ මතය වන්නේය.



නමුත් අද එම කාරණා උඩු යටිකුරු කිරීමට නව මාධ්‍ය ප්‍රවණතාවයන් බරපතල ලෙස ඉවහල් වී තිබේ. ඊට මූලිකම හේතුව වී ඇත්තේ කාලය හා අවකාශ්‍ය ග්‍රාහකයාගේ කැමත්ත පරිදි තෝරා ගැනීමට විශාල වපසරියක් නිර්මාණය කර තිබීමයි. සම්ප්‍රදායික මාධ්‍යයන්හි හැඩතලයන් සකස් කරගැනීමට හා ඒවා නව මාධ්‍ය ප්‍රවණතාවයන්ට ක්‍රමිකව අනුගත වීමට නව මාධ්‍යහි මෙම සුවිශේෂි ගුණය ප්‍රබල ලෙස බලපා ඇත. උදාහරණ ලෙස පොදු අර්ථයෙන් රූපවාහිනිය හා ගුවන්විදුලිය සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය වුවත් (Peo Tv) හරහා තමන්ට අවශ්‍ය වේලාවට තමන් කැමති වැඩසටහන නැරඹීමට ඇති හැකියාව හරහා රූපවාහිනියද දැන් නව මාධ්‍යයක් බවට පරිවර්තනය වෙමින් පවතී. අන්තර්ජාලය හරහා තමන් කැමති වැඩසටහන තමන්ට අවශ්‍ය වේලාවකදී ශ්‍රවණය කිරීමට ඉඩ පහසුකම් විවර වීමෙන් සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍යහි ලා ගැනෙන ගුවන් විදුලියද නව මාධ්‍යයක් ලෙස ගොඩනැගෙමින් පවතී.


නව මාධ්‍යයේ සංස්කෘතික බලපෑම


සාම්ප්‍රදායික මාධ්‍ය තුළ මෙම විප්ලවීය පරිවර්තනයේ පදනම වන්නේ අන්තර්ජාලයයි. අන්තර්ජාලය හරහා සිදුකෙරෙන සන්නිවේදනය සමාජ හා පුද්ගල ජීවිත වල ඇතිකර තිබෙන බලපෑමද සුලුපටු නොවේ. විශේෂයෙන්ම සංස්කෘතික මිනිසා යටපත් වී සංස්කෘතිකත්වය අතික්‍රමණය කළ නව මානව ජීවියෙකු බිහි කිරීමට නව මාධ්‍ය හෙවත් ශාස්ත්‍රාලීය වශයෙන් හඳුන්වන මාර්ගගත ජනමාධ්‍යවේදය (Online Journalism) ඉවහල් වී තිබේ. අතිශය සංකීර්ණ හා විශාල ප්‍රාග්ධන ආයෝජනයක් වූ සාම්ප්‍රදායික සන්නිවේදනයේ සුලභ මාධ්‍ය භාවිතය වන ගුවන්විදුලය හා රූපවාහිනිය වෙනුවට සරළ තාක්ෂණයත් සුගම භාවිතයත් අවම පිරිවැයත් නව මාධ්‍ය ග්‍රාහක ප්‍රජාව අතර ප්‍රචලිත වීමේ මූලික සාදක ලෙස අනාවරණය වී තිබේ.


ඕනෑම අයෙකුට අවම පිරිවැයක් යටතේ තමන් කැමති පණිවුඩයක් අන්තර්ජාලය  භාවිතයෙන් නව මාධ්‍ය ඔස්සේ සමාජගත කිරීමේ හැකියාව දැන් නිර්මාණය වී ඇත’ එය සාම්ප්‍රදායික හා වෘත්තීය ජනමාධ්‍යවේදියාගේ (Traditional And professional Journalist ) භූමිකාවද යටපත් කර ඇත. ඕනෑම අයෙකුට තමන් සතු නව මාධ්‍ය මෙවලම භාවිතයෙන් තම සිතැඟි පරිදි මාධ්‍ය පණිවුඩයක් (Media Massage) සමාජගත කිරීමේ හැකියාව මේ හරහා ලැබී තිබේ. මෙය පුරවැසි මාධ්‍යකරණය (Citizen Journalist) ලෙස හැඳින්විය හැකිය.


මේ සියල්ල හරහා සලකා බැලිය යුතු වැදගත්ම කාර්යය වන්නේ නව මාධ්‍ය ප්‍රවණතාවයන් පුද්ගල හා සමාජ ජීවිත වලට සිදුකර ඇති සංස්කෘතික බලපෑමයි. නියාමනයක් සුපරීක්ෂණයක් නොමැති නව මාධ්‍ය භාවිතාව පුද්ගල ජීවිත වල අනන්‍යතාවයන් හෙලිදරව් කිරිමට මෙන්ම අනන්‍යතාවයන් සැගවීමට තාක්ෂණික හැකියාව ඔස්සේ සමත් වී ඇත. මෙය විවිධ සමාජ ගැටලු කෙරෙහි ද බලපා තිබෙන අතර පුද්ගල අනන්‍යතාව සැඟවීම මෙන්ම ව්‍යාජ අනන්‍යතාවයන් නිර්මාණය කිරීම ඒ හරහා සමාජ සංස්කෘතික සබඳතාවයන්ට බලපෑම් කිරීමද සිදුකර තිබේ. විශේෂයෙන්ම නව මාධ්‍යයේ ජනප්‍රිය ප්‍රවණතාවයක් වන සමාජ මාධ්‍ය ධාරාවක් වන මුහුණු පොත හෙවත් Face Book හරහා ඇතැම් පුද්ගල ජීවිතවලට සිදුකර ඇති බලපෑම සිද්ධි අධ්‍යයනයන්ට මෙන්ම පර්යේෂණ මාතෘකාවක් සඳහා ද වැදගත් ප්‍රස්තුතයක් වී තිබේ. මේ ආකාරයෙන් නව මාධ්‍ය ප්‍රවණතා සහ එහි සමාජ බලපෑම සාකච්ඡාවය බඳුන්කල හැකිය.



නිගමන


■ තාක්ෂණය නව මාධයෙහි මූලිකම ප්‍රපංචය වී ඇති හෙයින් තාක්ෂණය අභිබවා නව තාක්ෂණය මතුවීම එහි සුලභ ගුණයකි. තාක්ෂණය සමාජ සංස්කෘතික කාරණයක් නොවන බැවින් සමාජයට එයින් කරන බලපෑම නිරීක්ෂණය කළ හැකි වුවත් එය පාලනය කිරීම සඳහා හැකියාවක් නොපවතී.


■ තාක්ෂණය දිනෙන් දින වැඩිදියුණු වුවත් ඊට සාපේක්ෂව පුද්ගල හා සමාජ චර්යාවන්ගේ ගතිලක්ෂණ මානවවාදී ස්වරූපයකින් වැඩිදියුණු නොවීම නව මාධ්‍ය හෙවත් මාර්ගගත ජනමාධ්‍යවේදයේ (Online Journalism) ව්‍යපහරණයකට හෙවත් අවභාවිතයකට හේතුප්‍රත්‍ය වී  ඇත




පරිශීලන ග්‍රන්ථ


සන්නිවේදන ප්‍රවණතා - ආරියරත්න ඇතුගල

යතාර්ථය සහ නිර්මාණය - චන්ද්‍රසිරි පල්ලියගුරු

ජනමාධ්‍ය හා සංස්කෘතිය - රාවය ප්‍රකාශනයක්

සයිබර් අවකාශයේ කරනම් ගසන්නට පෙර… 

Saturday, 26 June 2021

HUB ආකෘතිය හැදින්වී

HUB ආකෘතිය තුළ විස්තර කන්නේ ජනමාධ්‍ය තුළින් ග‍්‍රාහකයා වෙත සන්දේශයක් ගමන්කරන ආකාරයි. ඒ බව පියවරින් පියවර පැහැදිලි කොට තිබේ.

සන්නිවේදකයා විසින් නිර්මාණයකරන ලද සන්දේශය පුවත්පතට ගුවන් විදුලිය ට හෝ රූපවාහිනියට ගැලෙපෙන ආකාරයට සංඥා බවට පත් විය යුතුය. පුවත්පතක නම් එය අකුරු බවට පත්වන අතර ගුවන් විදුලියේදි හඩ බවට පත්වේ එව කේත ලෙස හැදින්වේ.

ජනමාධ්‍ය සන්නදේශයක් සකස්වීමේදි එය අනිවාර්්‍යයෙන්ම දොරටුපාලකයන්ගේ
බලපෑමට නතු වේ. සංස්කාරකවරුන් කර්තෘවරුන් උපකර්තෘවරු ඡුායාරූපශිල්පීන් මෙන්ම ආයතන හිමිකරුවන්ද දොරටුපාලයකයන් වේ. ඒ අනුව සන්නිවේදකයා කේතගත කොට සකස් කල සන්දේශය දොරටුපාලකයන්ගේ බලපෑමට නැතිනම් වෙනස් කිරීම්වලට ලක්වේ. ඉන් අනතුරුව අදාළ ජන මාධ්‍යය ඔස්සේ සන්දේශය විසුරුවා හැරේ.

නියාමකයන් යනු සන්දේශය ග‍්‍රාහකගත විමෙන් අනතුරුව බොහෝ විට ජනමාධ්‍ය ආයතනවලින් පරිබාහිරව ක‍්‍රියාත්මකවන්නන් හෝ ආයතනයන්ය. උදාහරණයක් ලෙස ශ‍්‍රී ලංකාවේ විද්්‍යුත් සන්නිවේදන කටයුතු පිලීබඳ නිත්‍යාණුකූල ආයතනය වන ශ‍්‍රී ලංකා විදුල සන්දේශන නියාමන කොමිෂන් සභාවට අවශ්‍යය තින්¥ හා තීරණ ගැනීමේ හැකියාව තිබේ. එමෙන්ම ජන මාධ්‍ය සන්දේශවලට බලපෑම් එල්ලකල හැකි විවිධ රෙගුලාසි අණපනත් මෙන්ම කොමිෂන් සභා උසාවි නියෝග ආදියද ඇතුලත් වේ. එමෙන්ම පාරිභෝගිකයන්ගේ හෝ වෙනත් කණ්ඩායම් හා සංවිධාන විසින් සිදුකරන බලපෑම් මත සන්දේශපාලනය වීමද නියාමනයට අයත් වේ.

නියාමනයන්ගෙන් අනතුරුව සන්දේශය ග‍්‍රාහකයා වෙත ගමන් කරයි. එහිදි ජනමාධ්‍යයේ ග‍්‍රාහයකයන් වන්නේ නිශ්චිත නොදන්නා අතිවිශාල ග‍්‍රාහක කණ්ඩායකි. ඔවුන් තුළ විවිධ තා රාශියක් දැකිය හැකිය. එම නිසා ජන මාධ්‍ය මගින් පොදු සන්දේශයක් ලබා දුන්නද එය විවිධ පුද්ගලයන් විසින් අවබෝධකරගන්නේ ඔවුන්ගේ විවිධ මතවාදයන් සමගින්ය. එමනිමා සෑම සන්දේශයක්ම ග‍්‍රාහකයා  විසින් අවබෝධකරගන්නේ ඔහු සතු විවිධ සමාජ දේශපාලන ආර්ථික හා වෙනත් විශ්වාසයන් සියල්ල සමගින්ය.

ඉන් අනතුරුව සන්නදේශ්‍ය නිශ්චිතව නොදන්නා අති විශාල ග‍්‍රාහක පිරිසක් වෙතය ගමන් කරයි. එය ග‍්‍රාහක ෙක්‍ෂත‍්‍රය ලෙස හැදින්වේ’ ඔවුන් විවිධාකාර විශමතාවයන් සහිත පැතිරුණු දැනුම් මට්ටමක් සහිත පිරිසක් ලෙස හැදින්විය හැකිය. ඉන් අනතුරුව සන්දේශය පදනම් කරගනිමින් ග‍්‍රාහකයා තුළ බලපෑමක් ඇති වේ. එය සාධනීය නිශේධනාත්මක හෝ සාමාජීය ආගමික ආදි කවරහෝ බලපෑමක් විය හැකිය. ඇතැම් විට වෙලඳ ප‍්‍රචාරණමන බලපෑමක්ද විය හැකිය.

සන්නිවේදනයාගේ සිය ග‍්‍රාහකයා දක්නා සන්දේශය පැතිරෙමින් ගමන් කරයි එවිට මාධ්‍ය සන්නදේශයේ අඩංගු තොරතුරු පැතිරෙමින් ගමන් කරයි එය අන්තර්ගතය විස්තාරණය විම ලෙස  දැක්විය හැකිය. එහි ඊ හිස් යෙදි ඇත්තේ සන්නිවේදකයාගේ සිය විසිරි යන බව හැදින්වීමටය. අනෙක් පසින් දැකිය හැක්කේ ප‍්‍රතිපෝෂණයයි එය ග‍්‍රාහකයාගෙන් ආරම්භ වි සන්නිවේදකයා වෙතට ලැබේ ඒ බව හැදින්වීමට ඊ හිස් ග‍්‍රාහකයාගේ සිට සන්නිවේදනයා දෙසට යොදා තිබේ.

මාධ්‍ය සන්දේශයක් විසුරවා හැරීමේදි විවිධ බාධක ඇති විය හැකිය. ෂැනොන් හා විවර් ආකෘතියේ මාධ්‍ය බාධක ඇති වන්නේ සන්දේශය විසුරවා හරින අතර මැදි කොටසේදීය ඒ බව දැක්වීමට මෙහිද ජනමාධ්‍ය වෙතට පැමිණෙන විට බාධක හෙවත් විකෘති වීමි කලාපය විශාල වේ. පසුව ග‍්‍රාහකයා වෙතට ගමන් කිරීමේදි නැවත ඒවා අවම වේ. ඒ අනුව සන්නදේශයක් විසුරවා හැරිෙමිදි ඇති විය හැකි මාධ්‍ය බාධක නිසා සන්නදේශයකට හානි සිදුවන බව මෙමගින් දක්වා ඇතැයි උපකල්පනය කල හැකිය. කෙසේ නමුත් ජනමාධ්‍යයෙන් ලැබෙන සන්නදේශක් ග‍්‍රාහකයා වෙතට පැමිණිමේදි මාධ්‍ය බාධක ඇතිවිය හැකි අතරම සන්දේශය ග‍්‍රාහකයා විසින් අවබෝධ කර ගැනිමේදි විවිධ විකෘති තා ඇති විය හැකිය. එය අර්ථබාධක තත්වයකි එය ඇති වන්නේ තේරූම් ගැනිමේදි ඇතිවන විවිධ තා නිසාය. 

කෙසේ නමුත් ජනමාධ්‍යතුළින් සන්නදේශයක් ගමන් කරන ආකාය දැක්වෙන ඉතා සාර්ථක ආකෘතියක් ලෙස මෙය දැක්විය හැකිය. එමෙන්ම ජනමාධ්‍ය ෙක්‍ෂත‍්‍රයේ සියලු පරාසයන්ද මෙමගිනි ආවාරණය කොට තිබේ

Thursday, 22 April 2021

නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදනය - ලිපිය 01



අපූර්ව වස්තු නිර්මාණය සඳහා කලාකරුවකු තුළ පවතින කුසලතාව හඳුන්වනු ලබන්නේ ‘ප්‍රතිභාව’ හෙවත් ‘ප්‍රතිභානය’ යනුවෙනි. මේ දුර්ලභ නිර්මාණ කුසලතාව කෙබඳුද යන්න මතුපි‍ටින් වටහාගත නොහැක්කකි. එහි ප්‍රාචීනවාදී අර්ථ සමුදායක් ඊට සමාන හා අසමාන ප්‍රතිචීන අර්ථ සමුදායක් තුලනය කළ යුතුය. ඒ තුලනය විද්වතුන් මඟින් සිදුකෙරේ.‘ප්‍රතිභානය’ ශාස්ත්‍රීය ලිපි ලේඛන සැපයීම ඉක්මවූ තලයක පවතී. කාව්‍ය ප්‍රභේද වශයෙන් බුදුන්වහන්සේ කවි සූත්‍රයේ පෙන්වා දෙන්නේ අර්ථ කවි, සුත කවි, චින්තා කවි සහ ප්‍රතිභාන කවිය. ඒ සිව් ප්‍රභේදයන්ගෙන් වඩාත් අපූර්ව කුසලතාව පෙන්නුම් කරන්නේ ප්‍රතිභාන කවිවලය. මෙය ‘කාව්‍යය’ යනුවෙන් හඳුන්වන නිර්මාණ විශේෂයට මෙන්ම ඒවායේ නිමැවුම්කරුවන් හඳුන්වන කවීන්ට ද යොමු වේ.

කලා නිර්මාණ හා සාහිත්‍ය නිර්මාණවල අර්ථ පරිණාමය වෙනස්වී පවතී. චිත්‍ර කලාව, නර්තන කලාව, මූර්ති කලාව වැනි කලා නිර්මාණවලට වෙනස් වූ එහෙත් සමාන නිර්මාණ චින්තාවන් ගෙන් සැදුම්ලද කාව්‍යය, නාටකය, නවකතාව, කෙටිකතාව වැනි ලිඛිත සන්නිවේදනාංග මෙහිලා වර්ගීකරණය කළ හැකිය. පෙර පටන්ම කතා වර්ග ආඛ්‍යාන හා වෘත්තාන්ත වශයෙන් ද සැලකේ.ආඛ්‍යානය හා වෘත්තාන්තය ද බහුවිධය. ඒවායේ කතා වස්තු මෙන්ම ජීවන අනුභූතීන් ද අන්තර්ගත ය. විටෙක සමාජ සත්තාවෙන් ද විටෙක ආගමික හා ආධ්‍යාත්මික සත්තාවෙන් ද පිරිපුන් ය. නිර්මාණශීලී ගුණාංග ඒක රේඛීය මෙන්ම බහු රේඛීය වශයෙන් ද සැලකේ. මේ නිර්මාණ හැඩතල කෙමෙන් සමාජ පරිණාමයන්ට හා සංස්කෘතික පරිණාමයන්ට අනුකූලව වෙනස් වේ. ඒ නිර්මාණාංග පිළිබඳව පවතින දැක්ම මෙන්ම ආකල්ප ද බහුවිධ ය.

සම්මත අර්ථවලින් මෙන් ම අසම්මත අර්ථවලින් ද ගහණ ය. නිදසුන් සපයාගත හැක්කේ සමාජ ඉතිහාසයට අනුකූලව ය. නිදසුනක් වශයෙන් ගතහොත් පියදාස සිරිසේන කතුවරයාගේ නවකතා හා ඩබ්ලිව්.ඒ.සිල්වාගේ නවකතා පිළිබඳ දැන් කතාබහක් දැක ගත නොහැකි ය. ඒවා සම්මත කතා රටාවලින් සුසැදිනැයි සැලකේ. එහෙත් ඉන් සිදුවූ මෙහෙවරක් නොමැති යයි බැහැර කළ නොහැකි ය. එහෙත් එසමයේ දී ම බිහිවූ බහුතරයක් වූ වෙනත් නවකතා බොළඳ ප්‍රලාප ලෙස සලකා බැහැර කළ හැකි ය. එය සිදුවූයේ කෙසේද? සහෘදයාගේ මන දොළ සන්සිඳවීමට මෙන්ම ජීවන දැක්මක් ඇති කරවීමට නොසමත් වූ බහුතර නිර්මාණ සමුදායක් බැහැර කෙරිණ.මේ සංසිද්ධිය සැසඳිය හැක්කේ ‘පථ්‍ය’ හා ‘අපථ්‍ය’ ආහාරවලට ය. පෝෂණීය ගුණයෙන් සංයුක්ත ආහාර වර්ග පථ්‍ය ආහාර ලෙස සැලකේ. එසේ නොවන කටට රහ, කිසිදු ගුණයක් නැති ආහාර අපථ්‍ය ආහාර ලෙස සැලකේ. මේ න්‍යාය පළමුව සාහිත්‍ය ලෝකයේ ගෙනහැර දක්වන ලද්දේ රුසියන් මහා වෘත්තාන්තවේදියා වූ ලියෝ තෝල්ස්තෝයි විසිනි. එ‍ෙහත් පොදුවේ ගත් කළ පථ්‍ය හා අපථ්‍ය යනු සරු හා නිසරු වශයෙන් සැලකීමට බාධාවක් නැත.

ඇතැම් නිර්මාණ සරු ලෙස සැලකේ. එසේ නොසැලකෙන නිසරු නිර්මාණ බැහැර කෙරේ. මෙය කලා විචාරයේ පදනමයි. සරු බව අවශ්‍යතාවකි. අවශ්‍යතාවක් පදනම් කොටගෙන සරු නිර්මාණයක් විනා නිසරු නිර්මාණයක් බිහි නොවේ. මේ කාරණය ප්‍රාචීනවාදී සම්මත සාධු ධර්මතාවකි. අර්නස්ට් ෆිෂර් නමැති ප්‍රතිචීන විචාරකයා ස්වකීය විචාර කෘතිය වන ‘ණෙcඑස්සිට්ය් ඔෆ් ඇර්ට්’ නමැති කෘතියෙහි මේ ධර්මතාව මැනැවින් විග්‍රහ ‍කළේය. එබැවින් කලා නිර්මාණයක අවශ්‍යතාවම එහි සරු හා නිසරු පද්ධතීන් මිනුමකි. එහෙත් එක් සමාජයක් සරු ලෙස සලකන හා පිදුම් ලබන නිර්මාණයක් තවත් සමාජයක් විසින් නිසරු ලෙස ද සැලකේ. සරු හා නිසරු බව ගඳ සුවඳ මෙන් ශික්ෂණයකින් පුහුණු කරනු ලබන්නකි.අර්ථ ශූන්‍ය වූත් නිසරු වූත් දුගඳ හමන අහර බඳුන් පහක් මේසයක් මත තබා මින් කිනම් බඳුනක් සරුදැයි කෙනකුට හඳුනාගැනීමට ඉඩ සැලැස්වීමෙන් කුමක් සිදුවේද? කිව යුත්තේ ඒ අහර දුගඳ හමන පථ්‍ය අහර නොවන වැළලිය යුතු බුදීමෙන් වැළැකිය යුතු අහර බවයි. අහර රුචිය ඇති කෙනකුට වුවද ඒ දුගඳ හමන අපථ්‍ය ආහාර නොසුදුසු බව කිව යුතුය.

කලා නිර්මාණශිල්පියාට වඩා කලා විචාරකයාගේ කාර්යය ද මීට සමාන ය. අපථ්‍ය ආහාර නිෂ්පාදනය කිරීම පහසු ය. ඒවා අපථ්‍ය බව මෙරමාට පෙන්වාදීම ‍බැරෑරුම් කාර්යයක් බව පසක් කර ගත යුතු ය. අපථ්‍ය ආහාර අනුභව ‍නොකටයුතුය කීම මෙන්ම අපථ්‍ය කලා නිර්මාණ වින්දනය නොකිරීමට පුහුණු කිරීම ද අපහසුය. මෙය තවදුරටත් බලන කල ප්‍රමිති කරණයකි. ප්‍රමිතිකරණය වර්ගීකරණයකි.කලා නිර්මාණ වින්දනය, නිර්මාණ හා ඇගයුම කෙමෙන් පුහුණු කළ යුතු ධ්‍යාන මාර්ගයකි. එය වූ කලි ඕලාරික ලෝකාස්වාදී මාර්ගවලින් කෙමෙන් ධ්‍යාන මාර්ගයකට ප්‍රවේශවීමකි. රොබට් ප්‍රොස්ට් කාව්‍ය වින්දනය ගැන කළ ප්‍රකාශය නම් “Cඔම්මෙන්cඑ ඉන් ඩෙලිඝ්ට් අන්ඩ් එන්ඩ් ඉන් විස්ඩොම්” යන්න මා සිංහලට වතාවක් පෙරළුවේ “ආනන්දයෙන් පටන්ගෙන ප්‍රඥාවෙන් කෙළවරවීම” වශයෙනි.

එහෙත් මගේ එම පරිවර්තනය බොහෝ දෙනා කල්පනා කළේ, ප්‍රාචීනවාදී සකු විචාර මතයක් වශයෙනි. අන්තිමට එහි මුල් ප්‍රකාශකයාගේ නම පවා නොයෙදුණු අවස්ථා බෙහෙවි. කෙමෙන් කායික හා මානසික සහනයක් නොසළකන නිර්මාණ අපථ්‍ය ආහාරවලට තවදුරටත් සමාන වන අයුරු හඳුනාගැනීමට නම් ඒ අපථ්‍ය ආහාර බුදින්නන්ගේ චර්යා පද්ධතිය හඳුනාගත යුතුය. යම් අපථ්‍යදායී ආහාරයක් මිනිසුන්ට නොසුදුසු වුවත් ඌරන්, බල්ලන්, බළලන් හා පණුවන් වැනි අන්‍ය සත්වයන්ට සුදුසු වනු ඇත. ප්‍රඥාසම්පන්න මිනිසාට අගෝචර දෑ මුග්ධ නැණ හීනයන්ට සුදුසු විය හැකිය. එහෙත් විටෙක මිනිසාට නොගැළපෙන අපථ්‍ය දුගඳ ආහාර සතුන් විසිනුදු ප්‍රතික්ෂේප කරනු ලබන අවස්ථා දැක බලාගත හැකි ය.

අපූරු වස්තු නිර්මාණය ප්‍රඥා සම්පන්න තලයකින් කෙළවර වන ශික්ෂණයකින් ගොඩනැඟුණු කලා කෘති විශේෂ‍යකි. ප්‍රාචීනවාදී නිර්මාණ සම්ප්‍රදායන්ට අනුකූලව ‘අපූර්ව’ යනුවෙන් හඳුන්වා ඇත්තේ වින්දනය, පෝෂණය, ප්‍රඥාව හා ප්‍රතිකාර හෙවත් චිකිත්සාව අන්තර්ගත සාධක සහිතවය.ලියෝ තෝල්ස්තෝයි කුඩා උපමා කතාවක් ලියමින් හඳුන්වාදුන් සාධක සිහිපත් කරගත හැකිය. වෙළඳපොළට පැමිණෙන මහලු කාන්තාවක් බටර් මිලදී ගනියි. එහෙත් ඒ බටර් ප්‍රමිතියෙන් බාල පෝෂණ හීන, වර්ගයක් බව ඇය හඳුනාගනියි. ඒ අවබෝධය ඇයට සන්නිවේදනය කිරීමට ඉමහත් බාධක පවතී. ඇගේ හඬ වසා දමන්නට පළමුව සැරසෙන්නේ ඒ බාල වර්ගයේ බටර් විකුණන වෙළෙන්දෝ ය. ඊළඟට ඔවුන්ගේ හිතවත්තු ය. ඇය ගෙන යන්නේ තනි සටනක් වුවද එය නැණවත් ය. ඇයට එරෙහිව පැනනැ‍ඟෙන විරෝධාකල්ප වින්දනයෙන් තොර ළාමක නැණ හීන ප්‍රකාශනයන් ය. ඒවා සම්මත වාණිජ රැල්ලේ ප්‍රකාශනයන් ය. මේ කාරණය ම බුදුන්වහන්සේ ද ‘බහුභාතී’ සූත්‍රයේ වෙනත් අයුරකින් ප්‍රකාශ කළ සේක. වෙ‍ළඳපොළේ ඉල්ලුමට සරිලන නිර්මාණ භාණ්ඩ සැපයීම ප්‍රඥාසම්පන්න, ශික්ෂණයකින් සුසැදි නිර්මාතෘවරයකුට කළ නොහැක්කකි.

නිමැවුම්කරුවා හෙවත් නිර්මාණශිල්පියා සිදුකරන්නේ පෙලඹවීමකි. මෙය ප්‍රතිචීනවාදී චින්තකයන් විසින් හඳුන්වනු ලබන්නේ පෙර්සුඅසිඔන් හා මොටිවටිඔන් යන යෙදුම්වලිනි. තමන්ගේ නමින් ම පෙනී නොසිටිමින් ජන කවියා මෙන්ම ජනකතාකරුවා කළේ පෙලඹවීමකි. තමන් මුහුණදුන් අත්දැකීමක් වදනින් මෙරමාට සන්නිවේදනය කිරීමේ අග්‍රගණ්‍ය ජනමැවුම්කරුවා සාන්තුවර‍ෙයකුගේ තත්ත්වයට පත් විය.

ජනශ්‍රැතිය නමැති විෂයය මේ හේතුවෙන් නිර්මාණකරණයේ ප්‍රාථමික මූලාශ්‍ර භූමිය බවට පත්වේ. ජනශ්‍රැතිය නූගන්වා හා නූගැන්මෙන් නිර්මාණකරණය වටහාගත නොහැකිය. ආදිතම ග්‍රීක නාට්‍ය රචකයා වන ඊස්කිලස්ගේ ප්‍රොමිතියස් බන්ධනය ග්‍රීක ජනශ්‍රැතියෙන් උගත් නිමැවුමකි. මෙලෙසින්ම හෝමර්ගේ ඊලියඩ් සහ ඔඩිසි කාව්‍ය ග්‍රීක ජනශ්‍රැතියෙන් උපන් කෘතීන්ය.ආගමික චින්තකයා හෙවත් ආගමික සන්නිවේදකයා ද ජනශ්‍රැති‍ෙය් පෝෂණය ලත් කෙනෙකි. බුදුන් වහන්සේ, යේසුස් වහන්සේ හා වෙනත් ආගමික නායකයෝ ජනශ්‍රැතිය තම න්‍යාය සඳහා ගුරුකොට ගත්හ. එමඟින් සවිඥානික ලෙස පෙලඹවීමක් ඇති කළ හැකි විය.

නිර්මාණකරණය විවිධ හැඩතලවලින් යුත් ශිල්පි ක්‍රමවලට හැරවීම මුලින් ම හඳුනාගන්නා ලද්දේ ජන නිර්මාතෘවරුන් ය. සැබෑ ලෝකය මෙන්ම මායා ලෝකයක් ඇති බව ද මිනිස්සු මෙන්ම දෙවිවරුන්, සුරඟනන් හා යකුන් සිටින බව ද හඳුන්වාලනු ලැබුවේ ජන නිර්මාතෘ විසිනි. ඒ නිර්මාණකරණයේ හැම අංගෝපාංගයක්ම එකිනෙකට බද්ධව පැවැතිණ. ඒවා ජන සමූහයා අතර ප්‍රචලිතව පැවතිණ. කෙමෙන් ඒ නිර්මාණ වර්ගීකරණයට හසුවිය. ජන ගායනා, ජන ඇදහිලි, ජන කවි, ‍ජන නාටක, ජන ක්‍රීඩා, ජන කතන්දර , සුරංගනා කතා, උපමා කතා, යනාදී වශයෙන් දහස් ගණනින් ඒවා වර්ගීකරණය වීමේ ප්‍රතිඵලය වශයෙන් සමානකම් හා අසමානකම් පැහැදිලි ලෙස වටහා ගැනීම ද අපහසුවීය. කෙමෙන් ඒ නිර්මාණ දේශකයන්ගේ දේශන මූලාශ්‍ර බවට පත්වීම‍ හේතුවෙන් අන්තර්ජාතික වශයෙන් ව්‍යාප්ත වන්නට පටන්ගති. මෙකල ආඛ්‍යාන බලය හා වෘත්තාන්ත බලය නමින් හඳුන්වන නිර්මාණාත්මක කතා කලාව නැරටලොජි (ණර්‍රටලොග්ය්) යනුවෙන් නම් කෙරේ. මේ අධ්‍යයනය සඳහා විවිධාකාර රීතින්ගෙන් නිමැවුණු මූලාශ්‍ර සමීප කෙරේ. ඒවා ප්‍රාචීන සමාජ වලින් බිහිවූ මහා භාරතය, ජාතක කතා මෙන්ම ප්‍රතිචීන සමාජවලින් බිහිවූ කැන්ටබරි කතාවලින් මෙන්ම බයිබල් කතාවලින් ද සංයුක්තය.

මේ සමාජ ස්ථර දෙක්හිම එක් පොදු මූලාශ්‍රයක් වී ඇත්තේ අරාබි ‍නිසොල්ලාසයයි. අරාබි නිසොල්ලාසය ඇරබිඅන් නිඝ්ට්ස් යනුවෙන් ද Oනෙ තොඋසන්ඩ් ඔනෙ නිඝ්ට්ස් යනුවෙන් ද හැඳින්වේ. මෙහි එන කතන්දර ලොව පුරා විසිරී පැතිරි පවතී. ඒවා විටෙක ආගමික බණ කතාවක මුහුණුවර ගනියි. විටෙක හුදු විනෝදය සපයන සුරංගනා කථාවක මුහුණුවර ගනියි.

එහි පරිවර්තන හා ඡායානුවාද හා ප්‍රත්‍යුත්පාදන රැසක් දැනට පාඨක ලෝකයට ප්‍රවේශ වී පවතී. භාෂා භේදයකින් තොරව ආදි කල්පිත මෙන්ම අතිශය නවීන අනුභූතිවලින් සුසැදි නිර්මාණ සාගරයක් ලෙස අරාබි නිසොල්ලාසය හැඳින්වී පවතී. ස්වදේශික මහා නවකතාකරුවකු වූ ඩබ්ලිව්.ඒ.සිල්වා ද අරාබි නිසොල්ලාස කතාවලින් නොමඳ ආභාසයක් ලද බව ඔහු විසින් කරන ලද පරිවර්තනවලින් ද වටහාගත හැකිය.සිල්වා ශූරීන් ඒ කතා සිංහලට නැඟුවේ ‘එක්දහස් එක් රැයක්’ යනුවෙනි. කොටස් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත්වූයේ 1946 තරම් ඈතදීය. ඊටත් ඉහත දී බෙන්තර ඇල්බට් සිල්වා සූරීන් ද ‘අරාබි නිසොල්ලාසයක්’ සිංහල පාඨකයා අතට පත් කළේය. සිංහල නවකතාකරණය සඳහා අරාබි නිසොල්ලාස ආභාසය ලැබී ඇතැයි හැ‍ඟෙන අවස්ථා අප හමුවේ ඇත.

පසු කල ශූර පරිවර්තකයකු වූ කේ.බී.සුගතදාස විසින් ද “අරාබි නිශානන්දය” නමින් එම කතා සිංහලට පරිවර්තනය කොට 1960 - 62 කාලයේ දී ‘රසවාහිණී’ සඟරාවේ පළ කළේය. පසුව පොතක් වශයෙන් ද බිහිවිය. වෘත්තාන්තවේදය ඉගැන්වීමට අරාබි නිසොල්ලාස කතා මූලාශ්‍ර කොට ගන්නේ එමඟින් නිර්මාණ ධාරා රාශියක් කතිකාවට ලක් කළ හැකි බැවිනි.හෝල්කේන් නමැති ඉංග්‍රිසි නවකතාකරුවා අරාබි නිසොල්ලාස කතාවලට නව ජීවයක් දෙන ලෙසින් කිසියම් වර්ගයක නව වෘත්තාන්තවාදයක් ගුරු‍කොට ගත්තේය. එමඟින් සමකාලීන විඥානය හඳුනා ගැනීමට ඔහු වෑයම් කළේය. මේ කාර්යයට සමාන නිර්මාණ කාර්යයක් ජේම්ස් ජොයිස් නමැති අයිරිෂ් ලේඛකයා අතින් සිදුවිය. ඔහු ඇතැම් සුරංගනා කතා ප්‍රත්‍යුත්පාදනය කළේය.

අරාබි නිසොල්ලාසය මෙන්ම පංචතන්ත්‍රය, හෝමර්ගේ ඉලියඩ් හා යුලිසිස් යන කෘතින් ද නව වෘත්තාන්තවේදී මූලාශ්‍ර සමුදායක් වශයෙන් සැලකේ‍. නූතන ඉන්දීය නිර්මාණ සාහිත්‍ය වර්ධනයට අතිශයින් වැඩදායක වී ඇත්තේ පංචතන්ත්‍රය, කථාසරිත් සාගරය, මහාභාරතය හා ජාතක කතාය. ජනශ්‍රැතියේ නිර්මාණාංග සමඟ මේ මූලාශ්‍රයන් හි නිර්මාණයන් චලනය කිරීම නිරතුරු සිදුවේ.ආගමික චින්තාවන්ගෙන් හැඩ ගැසුණු ජනශ්‍රැතිය යටකී හැම මූලාශ්‍රයකටම බලපෑවේය. පෙරළා ඒ බලපෑම අද්‍යතන නිර්මාණකරණයට ද බලපාමින් පවත්නේය. මේ කාරණය ඉතා මැනවින් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ජෝසප් ජේකබ්ස් විසින් ලියන ලද ඉන්ඩියන් ෆෙයරි ටේල්ස් (ඓන්ඩිඅන් Fඅඉර්ය් ටලෙස්) නමැති කෘතියෙහි ය. ඔහු සුරංගනා කථා හා ජනකතා නූතන නිර්මාණ හා සන්සන්දනය කරයි. සියවස් ගණනාවක පරතරයක් ඇතිවුවද ‘නවීන’ (ණෙව්) යනුවෙන් හඳුන්වන නිර්මාණාංගවල ආදිතම ලක්ෂණ රැසක් දැකගත හැකි බව ජේක්ස් ඩෙරිඩ් නමැති කලා විචාරකයා පෙන්වාදෙයි. එහෙත් ඩෙරිඩ්ගේ මතය ප්‍රාචීනවාදී උගතුන්ට ආගන්තුක නොවන්නේය. මන්දයත් ප්‍රාචීනවාදී අද්‍යතන හා චිරන්තන නිර්මාණ සම්ප්‍රදායන්හි සදාතනික මානව අත්දැකීම් සමුදායක් දැකගත හැකි වන බැවිනි.

ප්‍රාචීනවාදී උගතුන්ට අනුව, සම්භාව්‍ය යනුවෙන් හඳුන්වනු ලබන්නේ, සදාතනික අගයක් ඇති නිර්මාණාංගයන්ය. ඒවා ප්‍රතිචීනවාදී සමප්‍රදායන්හිදී හඳුන්වනු ලබන්නේ ‘ක්ලැසික්ස්’ (Cලස්සිc) යනුවෙනි. එහි සම්මත අරුත නම් සැමදා පවතින හෙවත් ‘සදාතනික’ යන්නයි. සම්භාව්‍ය කෘතීන් ලෙස සැ‍ලකෙන නිර්මාණ කලින් කල පුනර්ගවේෂණයට හා පුනර්නිර්මාණයට හසුවිම දැන් දැන් සිදුවන්නකි.මිනිස් දිවිපත්ලේ දුරාතීතයේ සිට මේ වනතුරු කිසිවක් නව්‍ය නොවේ. නව්‍ය දෘෂ්ටිය යනු ආකල්පයක් පමණි. නව්‍යභාවය හෙවත් අලුත්බව දැකගත හැකි වන්නේ ඒ සදාතනික දිවිපත්ල අර්ථකථනය වන ආකාරයෙනි. අතිශයින් අද්භූත ස්වභාවයකින් පවතින අත්දැකීමක් යථාර්ථයේම ප්‍රතිබිම්බයක් නොවිය හැකිද? නූතන වෘත්තාන්තවේදයක් සැකසීමට එම දැක්ම අවශ්‍යය. මේ බව පසක් කරගත් මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර ස්වකීය අපූරු නිර්මාණය වන ‘විලාසිනියකගේ ප්‍රේමය’ (1988) කෘතියේ පූර්විකාවේ මෙසේ සඳහන් කරයි.

“ජාතක පොත වූ කලී ජීවිතය පිළිබඳ මූල ද්‍රව්‍ය ආකරයකි. මිනිසුන්ගේ විවිධ චරිත ලක්ෂණ (එනම් එක සමාන අවස්ථාවට මුහුණ දෙන විවිධ පුද්ගලයන් විවිධ ආකාරයෙන් ක්‍රියාකරන හැටි) මිනිසුන් තම සිත්හී නංවන පාපී සිතුවිලි සමඟ සටන්කොට ඇතැම් කෙනකු ජයගන්නා හැටිත් ඇතැම් කෙනකු පරාජය වන හැටිත් මේ ආදී වශයෙන් අපට අප කෙටි ජීවිත කාලය තුළදී පසක්කරගත නොහැකි ප්‍රමාණයේ පෘථුල ජීවිත පරිඥානයක් ජාතක පොතෙහි ජනකථා වලින් හෝ එවැනි කථා සංග්‍රහයකින් ලබාගත හැකිය. මේ දැනුම ප්‍රත්‍යක්ෂඥානයක් නොවන බව සැබවි. එහෙත් පොතපතින් ලබාගන්නා එම දැනුම ජීවිතයෙන් අප ලබාගත් දැනුම සමඟ සසඳා උරගා බලා අපේම ප්‍රත්‍යක්ෂඥානය බවට පත්කරගත හැකිය.”

අතිශයින් අද්භූත ස්වභාවයකින් මිනිස් දිවිපත්ල විවරණය කැරෙන ග්‍රීක නාට්‍ය රචක ඊස්කිලස්ගේ ‘ප්‍රොමිතියස් බන්ධනය’ කාල්මාක්ස්ගේ ප්‍රියතම කෘතියක් වූයේ එහි අද්භූතය, පෙරළා ප්‍රත්‍යක්ෂඥානයක් බවට යථාර්ථවාදීව දැකගත හැකිවූ හෙයිනි. කාල්මාක්ස්, මේ පිළිබඳව තම දූවරුන්ට කීවේ, ප්‍රොමිතියස් බන්දනය මඟින් මානවයාගේ සදාතනික ජීවිත අරගලය මැනවින් ප්‍රකාශ වන බවකි. මානව සංහතිය ස්වකීය ජීවන අරගලය දෙවියන් හා සමඟ පවා දිගුකර ඇති බව ඔහු හඟවයි. අද්භූත බලවේග යනුවෙන් මිනිසා පළමුව හැඟවූ දේ කෙමෙන් විද්‍යාත්මක යථාර්ථයක් බවට පත්වීම මින් ගම්‍ය කෙරේ.

තමන් නොදන්නා හැම බලවේගයක් මිනිසා ඉඟි කළේ ‘අදිසි බලවේග’ යනුවෙනි. ඒවා ගුප්ත බලවේග ලෙසත් සැලකුවේය. එහෙත් විද්‍යාත්මක විධික්‍රම හා ග‍ෙව්ෂණ කෙමෙන් ප්‍රචලිත වෙත්ම කලක් පැවැති හැම ‘අදිසි බලවේගයක්'ම යථාර්ථයක් බවට පත්වේ. ඒවා විද්‍යාත්මක න්‍යායන්ට හසුවීම ඊස්කිලස් නම් වූ රංගවේදියා දැන හැඳිනගත්තේ පුරාණෝක්තියට අර්ථ කථනය කිරීමෙනි.මේ සියල්ල පසුබිම් කොට මාක්ස් සමාජ නිර්මාණ විචාරකයකු වශයෙන් විශද කළේ, මිනිස් අරගලය සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා අද්භූතවාදී පුරාණෝක්ති බඳු මූලාශ්‍ර ගුරුකොටගත හැකි බවකි. මාක්ස් සහ එන්ගල්ස් සමාජ චින්තකයන් වශයෙන් තම මත තහවුරු කරගැනුම සඳහා ආදිතම ආඛ්‍යාන වර්ග ගුරුකොට ගත්හ. එහෙත් ඔවුහු නිර්මාණ විචාර න්‍යායවාදීහු නුවූහ.

ලියොන් ට්‍රොට්ස්කි (1879 - 1940) මේ න්‍යායයන් වඩාත් ප්‍රබල ලෙස භාවිතයට ගනිමින් සිය සමාජ දැක්ම සඳහා සාම්ප්‍රදායික නිර්මාණාත්මක සන්නිවේදන මූලාශ්‍ර කෙරෙහි විශේෂ අවධානයක් යොමු කළේය. මාක්ස්වාදයේ සාහිත්‍යයික න්‍යායයන් ව්‍යාප්ත කිරීමට ලියෝන් ට්‍රොට්ස්කි කලාව පිළිබඳ කළ දේශන වැඩි බලපෑමක් ඇතිකළේය. ඔහු ආගමික චින්තාව නිසි ඇගයුමකට ලක්කළේය.අපූර්ව වස්තු නිර්මාණය සඳහා ප්‍රාචීන හා ප්‍රතිචීන භේදයකින් තොරව ආගමික චින්තන ධාරාවන් දෙකක් බලපා ඇත. ඉන් පළමුවැනි ධාරාව නම් ආධ්‍යාත්මික හා සදාචාරාත්මක චින්තන ධාරාවයි. දෙවැන්න නම් ආභිධර්මික නුවූ වඩාත් ඕලාරික වූ ලෞකික හැඩතල රැගත් මිත්‍යාවාදී හා අයාලේ ගිය නිර්මාණ චින්තන ධාරාවයි. මෙකී දෙවැන්න අද වුවද නිර්මාණ වෙළඳ ව්‍යාපාරයන් සශ්‍රීක කිරීමට හේතුවන භෞතිකවාදී බලවේග බවට පත්වී පවතී.

මානව හිතවාදී ලෙස මතුපිටින් පෙනුන ද, මෙකී දෙවැනි ධාරාව අසංස්කෘතික ජනප්‍රිය ලක්ෂණ සමුදායකින් පිරී පවතී. පිරිපුන් මිනිස් අත්දැකීම් කොතෙක් අන්තර්ගත වුව ද මෙකී අයාලේ ගිය නිර්මාණ සම්ප්‍රදාය නිසරු මුඩුබිමෙක වැඩෙන වල්පැළෑටි විශේෂයක් ලෙස සැලකිය යුතුය. ඒවායේ පවතින ක්ෂණික මෝහනයෙන් ඇලලී ගිය ද කලක් ඉතුරු වන්නේ නැත. සුලබ සන්ත්‍රාසය මෙකී දෙවැනි අයාලේ ගිය නිර්මාණවල ප්‍රබල ලක්ෂණයකි. සන්ත්‍රාසය නීච කුහුලකින්ම ඉතිරි වෙතොත් එය නිසරු පලයකි. එහෙත් එහි විකල්පය නම් කුහුලක් ඇතත් ඒ කුහුල මිනිස් හද සන්තානය විවරණය කිරීමට සමත්වීමයි. එබඳු කෘති නිර්මාණය කළෝ නම්, ලියෝ තොල්ස්තෝයි (1828 - 1910) හා ෆිය‍දෝර් දොස්තසව්ස්කි (1821 - 1881) වැනි නිර්මාණශිල්පීහුය.

ග්‍රීසියේ වීර කාව්‍ය (එපිcස්) කියැවූ මධ්‍යකාලීන ඉංග්‍රිසි කවියකු වූ ජෙෆ්රේ චෝසර් (1340 - 1400) ලියූ කැන්ටබරි කතාවලට නිර්මාණ ආභාසය ලැබිණ. ග්‍රීක මහා කාව්‍යවලින් හා රෝම නිර්මාණවලින් ආභාසය ලද විලියම් ශේක්ස්පියර් (1564 - 1616) වීනස් ඇන්ඩ් ඇඩෝනිස් නාට්‍ය, ඇතුළු මැක්බත්, මෙට්පස්ට් වැනි නාට්‍ය රචනා කළේය. ඒ අභාසය මඟින් ස්වතන්ත්‍ර නිර්මාණ කුසලතාවන්හි ප්‍රත්‍යුත්පාදන ලක්ෂණ දැකගත හැකිවිය.පැරණි ග්‍රීක රෝම හා භාරතීය නිර්මාණ මඟින් ලද නිර්මාණ ආභාසය ප්‍රතිචීන නිර්මාණයන් කෙරෙහි බලපෑම අනුව මහා නිර්මාණ සම්ප්‍රදායක් බිහිවීමට අඩිතාලම දැමිණ. එය මහාචාර්ය එෆ්.ආර්. ලීවිස් හඳුන්වන්නේ ඝ්‍රේට් ට්‍රඩිටිඔන් යනුවෙනි.

ග්‍රීක හා භාරතීය නිර්මාණ සම්ප්‍රදායයන් පිළිබඳ මට පළමුවරට කියැවීමට ලැබුණේ ජර්මන් ජාතික මහා විද්වතකු වන මැක්ස් මියුලර් ස්වකීය ධම්මපද පරිවර්තනයට ලියූ ප්‍රස්තාව මඟිනි. ප්‍රාචීනවාදය යන්නට සරිලන වඩාත් සුදුසු යෙදුම Orientalism බව පෙන්වා දී ඇත්තේ ද මියුලර්ය.නිර්මාණ සම්ප්‍රදායක, මහා සම්ප්‍රදායයන් මුල්බැස ගන්නේ කිනම් කාරණා අනුව ද යන්න විමසා බැලිය යුත්තේ ශාස්ත්‍රඥයින් විසිනි. අප රටේ එබඳු සම්ප්‍රදායන් බිහිවීම පිළිබඳ විමර්ශන ඉදිරිපත් කර ඇති අය අතරින් මුල් තැන ලැබෙන්නේ මූලිකව පස්දෙනකුටය. ඔවුන් නම් මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන, මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර, ආචාර්ය ආනන්ද කුමාරස්වාමි, මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ සහ මුනිදාස කුමාරතුංග යන විද්වතුන්ය.

මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන, සඳකඩපහණ පිළිබඳව ලියා ඇති සටහන මෙන්ම අන්‍ය බොහෝ පුරාවිද්‍යා සටහන් මඟින් ද පෙන්නුම් කරන්නට වෑයම් කරන්නේ ස්වදේශක මහා නිර්මාණ සම්ප්‍රදායක් තිබූ බවය. ඒ සම්බන්ධයෙන් පරණවිතානයෝ ඉතිහාසය, සම්භාව්‍ය පාලි හා සංස්කෘත කෘති, තුලනාත්මක අධ්‍යයන මූලාශ්‍ර ගුරු කොට ගනිති.මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයෝත් එබඳු කාර්යයක් ‘පබාවතී’ කෘතියට සපයන ලද ‘බෝසත් සර වැනුම්’ මඟින් ද සිංහල නවකතා ඉතිහාසය හා විචාරය මඟින් ද ‘ සාහිත්‍ය විද්‍යාව’ හා ‘කල්පනා ලෝකය’ මඟින් ද පෙන්වා ඇත. තවද සරච්චන්ද්‍රයෝ නිර්මාණශිල්පියකු වශයෙන් ජාතක පොතේ හා ජනශ්‍රැතියේ මූලාශ්‍ර ගණනාවක් ප්‍රත්‍යුත්පාදනය කරති. ඒවා අධ්‍යයනය කිරීමෙන් ස්වදේශිකමය මහා සම්ප්‍රදාය වැටහේ.ආචාර්ය ආනන්ද කුමාරස්වාමි, ස්වකීය මහා පරිවර්තන කෘතිය වන ‘මධ්‍ය කාලීන සිංහල කලා ශිල්ප ඇතුළු ඉංග්‍රිසියෙන්ලියන ලද කෘති ගණනාවකින් අප ප්‍රස්තුත කාරණය මැනවින් පෙන්වාදීමට වෑයම් කරයි. මහා නිර්මාණ සම්ප්‍රදායයක් තිබූ බවත් එය කෙමෙන් වාණිජ්‍යයටම යටවී යන අයුරුත් කුමාරස්වාමි උගතකු වශයෙන් සනාථ කරයි.

මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ මහතා තම ‘විරාගය’ නවකතාව මඟින් ස්වදේශක මහා අධ්‍යයන සම්ප්‍රදාය ගමන් කළ යුතු ඉසව්ව අපට පෙන්වා දුනි. ඒ හැරුණුකොට වික්‍රමසිංහයෝ ජාතක කතාව හා ජනශ්‍රැතිය මඟින් මහා නිර්මාණ සම්ප්‍රදායක් බිහිකිරීමට ගත හැකි ආභාෂය සනිදර්ශිතව පෙන්වා ඇත. සම්මත ස්වදේශක උගතුන්ගේ අවධානය නිසි ලෙස කුමාරතුංගයන් කෙරෙහි යොමු නොවිණි. කුමාරතුංගයන් ස්වකීය ‘ප්‍රබන්ධ සංග්‍රහය’ හා ‘ප්‍රබන්ධෝපදේශය’ මඟින් ස්වදේශීය නිර්මාණ සම්ප්‍රදාය ගමන් ගත යුතු මඟ පෙන්වා දුන්හ. ඒ හැරුණු කොට කුමාරතුංග ලියූ ‘හත්පණ’, ‘මඟුල්කෑම’, හා ‘හීන්සැරය’ යන රසායන කෘතීන් දැනුදු නිසි ඇගයුමට ලක්වී නොපවතී.

වික්‍රමසිංහයන්ගේ මඩොල්දූව හා වි.ඩි.ද ලැනරෝල් ගේ ‘පාසල් සමය’ යන යොවුන් කෘතීන්ට වැඩි විකල්ප නිර්මාණ මඟකින් රසායන කෘතින් නිමවී පවතී. මිනිසා හා තිරිසන් සත්වයා, මිනිසා හා සොබාදහම, මිනිසාගේ නුවණක්කාරකම් හා අනුවණකම්, ගැඹුරු සමාජ විශ්ලේෂණයකට යොමු කිරීමට මඟ පෑදූ කෘති තුනකි ඒ. දැනුදු ඒවා ආපසු සොයා ගත යුතු නූතන ආඛ්‍යානවේදයට අන්තර්ගත කළ යුතුය. ස්වදේශක වශයෙන් මහා නිර්මාණ සම්ප්‍රදාය බිඳ වැටී පවතී. මැනවින් මුල්බැසගත් නිර්මාණ සම්ප්‍රදායක් කෙමෙන් මෙසමය වන විට බිඳ වැටී ඇත්තේ කෙසේද යන්න සමකාලීන කතිකාවකට අපූරු මැයක් විය හැකිය. ප්‍රතිචීන වාදී අනුකාරක ආඛ්‍යානයෙන් ලබන ආභාසය ප්‍රබල සාධකයක් විය හැකිය.

''මා තුළ ඇති යහපත් වූ හැම දෙයකට ම මම පොත්වලට ණය ගැති වෙමි. මනුෂ්‍යයන්ට වඩා කලාව ත්‍යාගවන්ත බව මම මගේ තරුණ කාලයේදී ම පසක් කළෙමි. මම පොත්වලට ආදරය කරන්නෙමි. හැම පොතක් ම මට පෙනෙන්නේ හාස්කමක් හැටියට ය. ගැඹුරු හැඟීම්වලින් හා ප්‍රීතිමත් උද්‍යෝගයෙන් යුතු ව මිස මට පොතක් ගැන කතා කළ නොහැකි ය.මා අතට පොතක් පත් වූ විට ජීවමාන දෙයක්, ආශ්චර්යවත් දෙයක්, මා අමතා කතා කළ හැකි දෙයක් මගේ අතට, මගේ ජීවිතයට ඇතුළු වූවාක් මෙන් දැනෙයි.''

- මහාචාර්ය සුනන්ද මහේන්ද්‍ර-

''මේ ලෝකයේ ඇත්තා වූ සෑම දෙයකට ම වඩා සංකීර්ණ වූ, අද්භූත වූ, ආදරය කිරීමට ඉතා යෝග්‍ය වූ, මේ ලෝකයේ ආශ්චර්යය හා සුන්දරත්වය විසින් පොලඹවනු ලදුව හැම දෙයක් ම තම ශ්‍රමයෙන් හා කල්පනා ශක්තියෙන් නිර්මාණය කළ මිනිසා විසින් ම මිනිසා වෙනුවෙන් මිනිසා ගැන ලියන ලද අලුත් තෙස්තමේන්තුවක් වැන්න.''

- මැක්සිම් ගෝර්කි -

''පොත හැරීම මරණයට හේතුවෙක් නො වේ. එය හරිමු ද? එයට උත්තරයක් දෙන්නට පෙරැ, සැලැකියැ යුතු කරුණු කිහිපයෙක් වෙයි. මිනිසා ද තිරිසනා ද අතරැ ඇති වෙනස කිමෙක් ද? දෙ දෙන මැ අහර ගනිති; දෙ දෙන මැ කෙසේ නමුත් එය සපයා ගනිති; දෙ දෙන මැ පැන් බොති; දෙ‍ දෙන මැ නිඳති. ඉතින් කොහි ද ‍ද වෙනස? තිරිසනාට නුවණ වඩන ම‍ඟෙක් නැත්තේ යැ. මිනිසාට ඒ ඇත්තේ යැ. එය ‍හළ හොත් මිනිසා ද තිරිසනෙකි. මිනිස් බව රකිනා ඒ මඟැ හැරැ තිරිසනකු වීම මැනැවි ද? නො වේ මැ යි. එ හෙයින් නුවණ දෙන පොත ද මිනිසා විසින් නො හළ හැක්කේ මැ යැ.''

- කුමාරතුංග මුනිදාස - ප්‍රබන්ධ සංග්‍රහය 


ආචාර්යතුමා